Yükleniyor…
Böbrekler, sistemik fosfor dengesinin ana düzenleyicisi ("kapı tutucu") konumundadır. Filtre edilen fosforun %80-85'i proksimal tübülün (PT) apikal fırçamsı kenarında yer alan sodyuma bağımlı fosfat (NaPi) ko-transporterleri ile geri emilir.
Hücreye alınan fosforun kana (interstisyuma) geçişi XPR1 (Xenotropic and polytropic retrovirus receptor 1) aracılığıyla gerçekleşir. Eksikliği Fanconi benzeri sendrom yapar.
paratiroid hormon (PTH) ve FGF-23, apikal membrandaki taşıyıcıların sayısını azaltarak fraksiyonel fosfor atılımını artırır. Her ikisinin de hücresel son hedefi aynıdır.
Osteositlerden salgılanır. Bazolateral FGFR1c reseptörüne ve zorunlu ko-reseptörü α-Klotho'ya bağlanır. ERK1/2 yolaklarını aktive eder.
PTH1R reseptörüne bağlanır. Eşzamanlı olarak hem Adenilat Siklaz (cAMP/PKA) hem de Fosfolipaz C (PLC/PKC) yolaklarını uyarır.
Her iki hormon kaskadı da NHERF1 (Na+/H+ exchanger regulatory factor 1) iskele proteinini fosforile eder. NHERF1 taşıyıcılardan ayrılınca, NaPi-IIa/c klatrin kaplı çukurlarla endositoza ve lizozomal yıkıma uğrar.
Böbrek tübüllerinde fosforu algılayarak sistemik homeostazı yönlendiren iki önemli yeni mekanizma tanımlanmıştır:
PT hücrelerindeki glikolizin hız kısıtlayıcı adımı fosfordur! Fosfor emilimi artınca glikoliz hızlanır ve Gliserol-3-Fosfat (G-3-P) üretimi artar.
Mükemmel Feedback: G-3-P dolaşıma katılıp KEMİKLERE gider ve FGF-23 üretimini uyarır. Yükselen FGF-23 böbreğe dönüp fosfor girişini yavaşlatır.
IP6K1 ve IP6K2, fosfor seviyelerinin hücre içi sensörüdür. Yokluklarında NaPi-IIa/c ekspresyonu neredeyse tamamen kaybolur, ciddi hiperfosfatüri gelişir.
Asidoz (ve asidik lümen pH'sı), NaPi-IIa/c taşıyıcılarını İNHİBE EDEREK fosfat atılımını artırır (fosfatüri).
Klinik Anlamı: Asidik ortamda çözünürlüğü azalan kalsiyum-fosfat kristallerinin çökelmesini ve nefrokalsinozisi engellemek için gelişmiş koruyucu bir mekanizmadır.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.