Hipokalsemi ve Hipoparatiroidi

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2025 Endokrinoloji Acil Yaklaşım Rehberi referanslıdır.

Hipokalsemi, iyonize kalsiyumun düşmesiyle karakterizedir. Mekanizmalar şöyledir:

• 1. Hipoparatiroidi (Düşük paratiroid hormon (PTH)):
  • Postoperatif: En sık neden (Tiroidektomi/Paratiroidektomi sonrası hasar).
  • Otoimmün: APS Tip 1'in parçası olarak.
  • Hipomagnezemi: Şiddetli düşük Mg, hem PTH salınımını bozar hem de doku yanıtını azaltır.
• 2. İkincil Nedenler (Yüksek PTH):
  • Vitamin D eksikliği (en yaygın).
  • Kronik Böbrek Hastalığı (Kalsitriol sentezlenemez).
  • Psödohipoparatiroidi (PTH direnci).

Düşük kalsiyum, sinir hücrelerinin eşik değerini düşürerek uyarılabilirliği artırır:

• Paresteziler: El, ayak ve ağız çevresinde uyuşma (karıncalanma).
• Tetani: Kas spazmları.
• Kritik Bulgular: Laringospazm ve Jeneralize Nöbetler (Acil müdahale gerektirir).
• ⚠️ Kardiyak: EKG'de QT mesafesinde uzama (Torsades de Pointes riski).

Gizli tetaniyi saptamak için iki efsanevi test:

• Chvostek İşareti: Fasiyal sinire (kulak önü) vurulduğunda dudak ve burun kanadında seyirme (Duyarlılığı düşüktür).
• Trousseau İşareti: Tansiyon aleti manşonu sistolik basıncın üzerine şişirilip 3 dk beklendiğinde elde 'Ebe Eli' (Karpal Spazm) oluşmasıdır. (Daha spesifiktir).

Hipokalsemi saptandığında izlenecek yol:

1. Albümin Düzeltmesi: Önce kalsiyumun gerçekten düşük olduğu kanıtlanır.
2. Magnezyum (Mg) Ölçümü: Mg düşükse, kalsiyum yerine konmadan önce Mg düzeltilmelidir; aksi halde kalsiyum yükselmez.
3. PTH ve Fosfor:
   • PTH düşük, Fosfor yüksek: Hipoparatiroidi.
   • PTH yüksek, Fosfor düşük: Vitamin D eksikliği.

• Acil (Semptomatik): IV Kalsiyum Glukonat (%10'luk solüsyon, yavaş infüzyon).
• Kronik: Oral Kalsiyum + Aktif Vitamin D (Kalsitriol). ⚠️ Kritik Takip: Hipoparatiroidide idrar kalsiyumu çok artar. Böbrek taşı riskini önlemek için idrar kalsiyumu yakından izlenmeli, gerekirse Tiyazid diüretikleri eklenmelidir.