Yükleniyor…
Bu iki tablo klinik olarak birbiriyle örtüşen belirtiler verse de etiyopatogenezleri tamamen farklıdır.
Adaptif (edinsel) hücresel immün yanıtın ve güçlü bir T-hücresi aktivasyonunun rol oynadığı sistemik, otoimmün enteropatidir. tTG enzimi gluteni deamide ederek immünojenitesini artırır ve spesifik otoantikor üretimine yol açar.
Otoimmünite yoktur. Esas olarak doğal (innate) immün sistemin aktivasyonuna (TLR-4 reseptörleri) ve artmış bağırsak geçirgenliğine bağlanır. Tek tetikleyici gluten değildir; FODMAP'ler, amilaz-tripsin inhibitörleri (ATI) ve buğday rüşeym aglütininleri (WGA) de majör role sahiptir.
| Parametre | Çölyak Hastalığı | ÇDGH |
|---|---|---|
| Genetik (HLA) | HLA-DQ2/DQ8 Zorunludur (Yokluğu %99 dışlar) | Tutarlı bir birliktelik/zorunluluk Yoktur |
| Seroloji | IgA anti-tTG ve EMA Pozitif | Çölyak spesifik seroloji Tamamen Negatif |
| Histopatoloji | Villüs atrofisi, kript hiperplazisi (Marsh 2 veya 3) | Normal mukoza veya hafif inflamasyon (Marsh 0-1) |
IBS benzeri semptomlar ile "beyin sisi" (foggy mind), yorgunluk ve eklem ağrıları gibi ekstraintestinal şikayetler her iki tabloda da ortaktır. Ancak dinamikler farklıdır:
Çölyak hastalığında büyüme geriliği, puberte gecikmesi, ciddi besilim yetersizlikleri (ağır malabsorpsiyon) ve Dermatitis Herpetiformis izlenebilir. ÇDGH'de şiddetli malabsorpsiyon tablosuna RASTLANMAZ.
Malignite: Tedavisiz kalırsa osteoporoz, kısırlık ve en önemlisi Enteropati ile ilişkili T hücreli lenfoma (EATL) ve adenokarsinom riski artar.
Diyet Kuralı: Ömür boyu, çok katı ve eser miktarda dahi glutene (çapraz bulaşma/kontaminasyon) toleransı olmayan katı diyet zorunludur.
Malignite: Rahatsız edicidir ancak malabsorpsiyon yapmaz. Kanser veya malignite riskinde artış YOKTUR.
Diyet Kuralı: Diyet, kişinin semptom kontrolünü sağlayacak bir tolerans limitinde tutulabilir. ÇDGH olgularında sorun sadece gluten olmadığından, Düşük FODMAP diyetinden çok fayda görürler.