Yükleniyor…
adrenokortikotropik hormon (ACTH) (adrenokortikotropik hormon), adrenal korteks üzerinde birincil olarak kortizol sentezini hızlandırıp salgısını artırarak etki gösterir. Adrenal bezde önceden depolanmış kortizol miktarı minimal olduğundan, ACTH uyarısı doğrudan de novo sentezi tetikler.
ACTH, adrenal hücre yüzeyindeki melanokortin 2 reseptörüne (MC2R) bağlanır. Bu reseptörün zarda işlevsel olması için MRAP (melanocortin receptor accessory protein) adlı yardımcı protein şarttır. Bağlanma sonrası adenilat siklaz aktive olur; artan hücre içi cAMP seviyeleri Protein Kinaz A'yı (PKA) uyararak steroid üretiminde görevli proteinlerin fosforilasyonunu başlatır.
ACTH'ın dakikalar içinde gelişen akut etkisi, steroidogenez sürecinin hız kısıtlayıcı basamağını kontrol eder:
ACTH uyarısıyla aktive olan StAR (steroidogenic acute regulatory) proteini, kolesterolü iç mitokondriyal zara taşır. Burada kolesterol, CYP11A1 enzimi tarafından ilk steroid ara ürünü olan delta-5-pregnenolona dönüştürülür.
Saatler ve günler süren kronik ACTH uyarısı, adrenal korteksin steroid üretim kapasitesini fiziksel olarak büyütür:
ACTH'ın etkisi adrenal korteksin katmanlarına göre farklılık gösterir:
Kortizol Sentezi
ACTH'ın en güçlü etkisini gösterdiği bölgedir. Birincil glukokortikoid üretim merkezidir.
Androjen Sentezi
DHEA ve androstendion salgılanmasını akut olarak uyarır.
Aldosteron Sentezi
Temel yönetim renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS) ve K+ düzeyindedir. ACTH akut olarak aldosteron salınımını uyarırken (Kosintropin testi), kronik uyarımda aldosteron sentazı baskılayarak üretimi azaltır.
Sistemin dengesi için ACTH uyarısıyla üretilen kortizol; hipotalamus (CRH) ve hipofiz (ACTH) bezine negatif geri bildirim uygulayarak salgıyı baskılar. Bu aks, vücudun stres yanıtını ve metabolik dengesini yönetir.