Adrenal Fizyoloji ve Steroidogenez
Güncelleme: 16 Mar 2026
🤖
⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2025 Adrenal Fizyoloji güncellemeleri referanslıdır.
Adrenal Korteks Katmanları: GFR Mnemonisi
Adrenal korteks dıştan içe üç tabakadan oluşur ve her tabaka spesifik enzimler nedeniyle farklı hormonlar üretir:
- Zona Glomerulosa (G): En dış katman. Aldosteron (Mineralokortikoid) sentezler. Angiotensin II ve potasyum ile regüle edilir.
- Zona Fasciculata (F): Orta ve en geniş katman. Kortizol (Glukokortikoid) sentezler. adrenokortikotropik hormon (ACTH) kontrolündedir.
- Zona Reticularis (R): En iç katman. DHEA ve Androstenedion (Androjenler) sentezler. ACTH kontrolündedir.
- Adrenal Medulla: En merkezdeki kısım. Epinefrin ve Norepinefrin (Katekolaminler) sentezler.
Steroidogenez Yolağı ve Kritik Enzimler
Tüm steroidler kolesterolden sentezlenir. Kolesterolün mitokondriye girişi (StAR proteini) hız kısıtlayıcı adımdır.
- 21-Hidroksilaz: Hem aldosteron hem kortizol yolu için ortaktır. Eksikliğinde CAH tablosu gelişir.
- 11-beta Hidroksilaz: Kortizol sentezinin son basamağıdır.
- Aldosteron Sentaz: Sadece Zona Glomerulosa'da bulunur; bu yüzden aldosteron sadece orada üretilebilir.
Kortizol ve Aldosteronun Temel Etkileri
- Kortizol: Glukoneogenezi artırır, protein yıkımını tetikler, inflamasyonu baskılar ve vasküler tonusu (tansiyonu) korur.
- Aldosteron: Böbrek distal tübülünde Sodyum geri emilimini, Potasyum ve Hidrojen atılımını sağlar.