Kolesterol Emboli Sendromu (Aterotrombotik Renal Hastalık)

Kolesterol Emboli Sendromu, büyük arterlerdeki (aort gibi) aterosklerotik plaklardan kopan mikroskobik kolesterol kristallerinin küçük arterleri (150-200 μm) tıkamasıdır.

• Tetikleyici Faktörler: %90 vakada invaziv vasküler girişimler (Anjiyografi, stent, cerrahi) veya antikoagülan/trombolitik tedavi sonrası gelişir.
• Mekanizma: Kristaller sadece tıkanıklık yapmaz; aynı zamanda şiddetli bir yabancı cisim inflamatuar yanıtı başlatarak damar lümeninin tamamen kapanmasına (fibrozis) yol açar.

Böbrek hasarı genellikle sinsi ve basamaklı bir glomerüler filtrasyon hızı (GFR) kaybı ile seyreder. Ancak tanıya götüren bulgular 'böbrek dışı' ipuçlarıdır:

• Cilt Bulguları: Alt ekstremitelerde Livedo Reticularis (ağsı morarma) ve Mavi Parmak (Blue Toe) Sendromu (periferik nabızlar açık olmasına rağmen parmakların morarması).
• Hohlhorst Plakları: Oftalmoskopik muayenede retinal arterlerde parlayan kolesterol kristalleri izlenebilir.
• Böbrek Hasarı: Akut veya subakut böbrek yetmezliği. Genellikle girişimden 1-4 hafta sonra ortaya çıkar.

Klinik şüpheyi destekleyen özgün laboratuvar bulguları şunlardır:

• Eozinofili ve Hipokomplemanemi: Kristallerin kompleman sistemini aktive etmesi sonucu vakaların %80'inde görülür.
• Böbrek Biyopsisi: Tanı için şart değildir ancak yapılırsa arter lümeninde kristallerin dökülmesiyle oluşan karakteristik İğne Şeklinde (Bifrekans) Yarıklar (Cholesterol Clefts) izlenir.

Girişimsel işlem sonrası gelişen böbrek yetmezliğinde Kontrast Nefropatisi ile karıştırılmamalıdır:

• Kontrast Nefropatisi: İlk 24-48 saatte başlar, hızla düzelir, sistemik bulgu yoktur.
• Kolesterol Embolisi: Haftalar sonra başlar, kalıcı hasar bırakma eğilimindedir, sistemik (cilt vb.) bulgular eşlik eder.

Maalesef yerleşmiş emboli için spesifik bir tedavi (çözücü ajan) yoktur; hasar genellikle kalıcıdır.

• Agresif Statin Tedavisi: Plakları stabilize etmek için yüksek doz statin önerilir.
• Antikoagülanlardan Kaçınma: Antikoagülasyon, plakların iyileşmesini engelleyip yeni embolilere yol açabileceği için (eğer hayati değilse) kesilmelidir.
• Steroidler: İnflamatuar fazı baskılamak için bazı vakalarda denense de kanıt düzeyi düşüktür.