Adrenal Yetmezlik (Addison ve Santral)

Adrenal korteksten fizyolojik ihtiyacı karşılayacak düzeyde kortizol (ve bazen aldosteron) üretiminin yetersiz olması durumudur. Patolojinin seviyesine göre ikiye ayrılır:

• Otoimmün Adrenalit (%70-90): Gelişmiş ülkelerde en sık nedendir. 21-Hidroksilaz antikorları pozitiftir. (APS Tip 1 veya 2 parçası olabilir).
• Enfeksiyonlar: Tüberküloz (Gelişmekte olan ülkelerde sık), HIV, Mantar enfeksiyonları.
• İlaçlar: Uzun süreli steroid kullanımının aniden kesilmesi (En sık Santral neden), Ketokonazol, Etomidat, İmmün Checkpoint İnhibitörleri.
• Genetik: Adrenolökodistrofi (Erkek çocuk), Konjenital Adrenal Hiperplazi.
• Vasküler: Waterhouse-Friderichsen Sendromu (Meningokoksemide bilateral kanama).

Halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık ve kilo kaybı hastaların %100'ünde görülür. Hipotansiyon (özellikle ortostatik) sıktır.

Tanı için dinamik testler şarttır. Tek başına kortizol düzeyi yanıltıcı olabilir.

1. Sabah Kortizolu (Tarama): <3 µg/dL ise tanı kesinleşir. >18 µg/dL ise dışlanır. Aradaki değerler için test gerekir.
2. ACTH Stimülasyon Testi (Gold Standart): 250 mcg Sentetik ACTH (Cosyntropin) verilir. 30. veya 60. dakikada kortizol >18 µg/dL olmalıdır. (Yeni nesil kitlerde sınır 14-15 µg/dL olabilir).
3. Plazma ACTH: Primer (>100 pg/mL) ile Santralin ayrımını sağlar.