Çölyak hastaları, özellikle de obezite ve metabolik sendrom ile başvuranlar için önerilen Akdeniz tipi glutensiz beslenme modeli, genel glutensiz diyetin besinsel eksikliklerini ve dengesizliklerini gidermeyi hedefleyen, besin yoğunluğu yüksek bir yaklaşımdır.
Akdeniz diyeti; metabolik sendrom, obezite ve non-alkolik yağlı karaciğer hastalığının (NAFLD) önlenmesinde ve tedavisinde kanıtlanmış bir "altın standart"tır.
Klinik Kural: Obezite ve obeziteyle ilişkili sorunları olan çölyak hastalarının klasik glutensiz diyetlerini Akdeniz stiline adapte etmeleri, fizyolojik ve metabolik iyileşme açısından atılacak en akılcı adımdır.
Akdeniz tipi glutensiz beslenme modelinde, ticari olarak üretilen standart glutensiz gıdaların sahip olduğu besinsel eksiklikleri ve dengesizlikleri gidermek amacıyla besin yoğunluğu yüksek gıdalar tercih edilmelidir. Bu beslenme yaklaşımında tercih edilmesi gereken gıdalar ve temel beslenme ilkeleri şunlardır:
Diyetin temelini, ticari olarak işlenmiş ve yüksek kalorili glutensiz ürünlerin aksine, doğası gereği gluten içermeyen doğal gıdalar oluşturmalıdır. Özellikle pseudotahıllar (kinoa, karabuğday, amarant vb.) bu beslenme modelinde öncelikli olarak tüketilmelidir.
Çölyak hastalarında sıklıkla görülebilen vitamin, demir, çinko ve diğer eser element eksikliklerini önlemek için diyet; mikrobesinler ve hücresel sağlığı destekleyen bitkisel fitokimyasallar açısından oldukça zengin olmalıdır.
Piyasada satılan ticari glutensiz ürünler genellikle düşük diyet lifine ve yüksek basit şeker, yağ ve tuz oranlarına sahiptir. Bu nedenle Akdeniz tipi yaklaşımda, basit şeker oranı düşük ancak lif oranı yüksek besinlerle yeniden formüle edilmiş, ideal makrobesin (karbonhidrat, protein, yağ) kalitesi ve oranına sahip gıdalar tercih edilmelidir.
Hastaların lezzetsiz/maliyetli standart ürünler yerine daha yüksek yağ içerikli ticari alternatiflere yöneldiği ve bunun kilo artışına (obeziteye) yol açtığı görülmektedir. Hiperkalorik ticari gıdalardan kaçınılarak, kalori içeriği azaltılmış doğal besinlerin tüketilmesi metabolik sendrom ile obezite riskini azaltmak adına esastır.
Bu gıdaların doğru seçimi ve diyetin besin açısından dengeli bir şekilde sürdürülebilmesi için, hastaların mutlaka yetkin diyetisyenler veya beslenme uzmanları tarafından düzenli olarak izlenmesi ve uygulanan diyet tedavisinin tamamen hastaya özgü olacak şekilde kişiselleştirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.