Yükleniyor…
Yıllardır glutensiz diyet (GFD) uygulayan ancak ince bağırsak biyopsisi yapılmamış hastalarda kesin tanıyı doğrulamak için çok adımlı bir algoritma izlenmelidir. Diyet, mukozal hasarı (villüs atrofisi) iyileştirir ve antikorları negatifleştirir (özellikle 5. yıldan sonra %90+ negatifleşme). Bu nedenle testler yanıltıcı olabilir.
İlk adımda hastadan IgA anti-tTG ve toplam IgA istenir. Diyet altındaki sonuçlar yönlendiricidir:
Serolojisi negatif olan hastaya gereksiz yere zorlu bir gluten yüklemesi yapmaktan kaçınmak için genetik yatkınlık testi yapılır. Bu testin amacı tanı koymak değil, yüksek negatif yordayıcı değeri sayesinde hastalığı ekarte etmektir.
Hastada çölyak hastalığı olma ihtimali genetik olarak %100'e yakın bir doğrulukla DIŞLANIR.
Sonuç: Gluten yüklemesine veya biyopsiye gerek kalmaz; hasta normal diyetine güvenle dönebilir.
Hasta genetik olarak yatkındır (ancak bu durum toplumun %30-40'ında vardır, tek başına tanı koydurmaz).
Sonuç: Tanının kesinleştirilmesi için hastanın yeniden gluten tüketmesini içeren "Gluten Yükleme Testi" ZORUNLUDUR.
Yükleme sırasında karın ağrısı, şişkinlik ve bulantı görülebilir. Yönetim için gluten miktarının gün içine bölünerek tüketilmesi veya düşük FODMAP içerikli glutenli gıdaların seçilmesi önerilir. Klinik Uyarı: Şiddetli belirtiler yaşanırsa, yükleme süresi kısaltılarak daha erken biyopsiye gidilmesi değerlendirilebilir.
Gluten yükleme sürecinin sonunda (yetişkinlerde 6. haftanın bitiminde), tanıyı histolojik düzeyde kesinleştirmek için üst gastrointestinal sistem (GİS) endoskopisi yapılır. Yamalı tutulum riskine karşı çoklu biyopsi alınmalıdır (duodenal bulbusdan 1-2 adet ve distal duodenumdan en az 4 adet).
Yükleme tamamlandığı halde hem serolojik testler negatif kalır hem de bağırsak biyopsisi normal gelirse, çölyak hastalığı dışlanmış olur. Bu hastalarda gluten tüketimine bağlı şikayetler varsa, klinik tablo Çölyak Dışı Gluten Hassasiyeti (NCGS) veya İrritabl Bağırsak Sendromu (IBS) yönünden değerlendirilmelidir.