Hepatit A (HAV): Akut Enfeksiyon ve Yönetim

Hepatit A virüsü (HAV), Picornaviridae ailesinden zarfsız bir RNA virüsüdür. Dünya genelinde akut viral hepatitin en yaygın nedenidir.

• Fekal-Oral Bulaş: Temel bulaş yolu kontamine su ve gıdaların (özellikle az pişmiş deniz ürünleri) tüketilmesidir.
• Kritik Özellik: Hepatit A virüsü asla kronikleşmez, taşıyıcılık bırakmaz ve siroza yol açmaz. Enfeksiyon sonrası oluşan bağışıklık ömür boyu koruyucudur.

Hepatit A'nın klinik şiddeti hastanın yaşıyla doğrudan ilişkilidir:

• Çocuklarda: Genellikle asemptomatik veya çok hafif semptomlarla (sarılıksız) geçer.
• Erişkinlerde: Daha ağır seyirlidir. Şiddetli sarılık (ikter), kaşıntı, halsizlik ve belirgin ALT/AST yüksekliği ile karakterizedir.
• Kolestatik Hepatit: Bazı hastalarda sarılık ve kaşıntı haftalarca sürebilir; bu durum selimdir ancak hastanın yaşam kalitesini düşürür.
• Fulminan Hepatit: Nadir görülür (<%1) ancak ani karaciğer yetmezliğine yol açabilir.

Tanı, kanda virüse karşı oluşan spesifik antikorların tespitiyle konur:

• Anti-HAV IgM (+): Akut enfeksiyonun kesin göstergesidir. Semptomların başlangıcından itibaren 3-6 ay boyunca kanda pozitif kalır.
• Anti-HAV IgG (+): Geçirilmiş enfeksiyonu veya başarılı aşılanmayı gösterir. Ömür boyu pozitif kalarak koruyuculuk sağlar.

Hepatit A, aşı ile önlenebilen bir hastalıktır. Genel hijyen kuralları ve temiz su temini bulaşın önlenmesinde temeldir.

• Aktif Bağışıklama (Aşı): 0. ve 6-12. aylarda olmak üzere iki doz halinde uygulanır. Çok yüksek oranda koruyuculuk sağlar.
• Temas Sonrası Profilaksi: Virüse maruz kalan (örn. ev içi temas) bağışık olmayan kişilere, maruziyetten sonraki ilk 2 hafta içinde tek doz aşı veya immünglobulin (IG) uygulanmalıdır.

Hepatit A için spesifik bir antiviral tedavi yoktur; yönetim tamamen destekleyicidir.

• İstirahat ve yeterli hidrasyon sağlanmalıdır.
• Karaciğer üzerinden metabolize olan ilaçlardan (örn. alkol, yüksek doz parasetamol) akut dönemde kaçınılmalıdır.
• Şiddetli kusma veya dehidratasyon gelişen vakalar hastaneye yatırılarak izlenmelidir.