Hepatit A (HAV): Akut Enfeksiyon ve Yönetim
Güncelleme: 16 Mar 2026
Patofizyoloji ve Bulaş Yolları
Hepatit A virüsü (HAV), Picornaviridae ailesinden zarfsız bir RNA virüsüdür. Dünya genelinde akut viral hepatitin en yaygın nedenidir.
- Fekal-Oral Bulaş: Temel bulaş yolu kontamine su ve gıdaların (özellikle az pişmiş deniz ürünleri) tüketilmesidir.
- Kritik Özellik: Hepatit A virüsü asla kronikleşmez, taşıyıcılık bırakmaz ve siroza yol açmaz. Enfeksiyon sonrası oluşan bağışıklık ömür boyu koruyucudur.
Klinik Seyir ve Yaş Faktörü
Hepatit A'nın klinik şiddeti hastanın yaşıyla doğrudan ilişkilidir:
- Çocuklarda: Genellikle asemptomatik veya çok hafif semptomlarla (sarılıksız) geçer.
- Erişkinlerde: Daha ağır seyirlidir. Şiddetli sarılık (ikter), kaşıntı, halsizlik ve belirgin ALT/AST yüksekliği ile karakterizedir.
- Kolestatik Hepatit: Bazı hastalarda sarılık ve kaşıntı haftalarca sürebilir; bu durum selimdir ancak hastanın yaşam kalitesini düşürür.
- Fulminan Hepatit: Nadir görülür (<%1) ancak ani karaciğer yetmezliğine yol açabilir.
Tanısal Seroloji
Tanı, kanda virüse karşı oluşan spesifik antikorların tespitiyle konur:
- Anti-HAV IgM (+): Akut enfeksiyonun kesin göstergesidir. Semptomların başlangıcından itibaren 3-6 ay boyunca kanda pozitif kalır.
- Anti-HAV IgG (+): Geçirilmiş enfeksiyonu veya başarılı aşılanmayı gösterir. Ömür boyu pozitif kalarak koruyuculuk sağlar.
Korunma ve Aşılama
Hepatit A, aşı ile önlenebilen bir hastalıktır. Genel hijyen kuralları ve temiz su temini bulaşın önlenmesinde temeldir.
- Aktif Bağışıklama (Aşı): 0. ve 6-12. aylarda olmak üzere iki doz halinde uygulanır. Çok yüksek oranda koruyuculuk sağlar.
- Temas Sonrası Profilaksi: Virüse maruz kalan (örn. ev içi temas) bağışık olmayan kişilere, maruziyetten sonraki ilk 2 hafta içinde tek doz aşı veya immünglobulin (IG) uygulanmalıdır.
Tedavi Yönetimi
Hepatit A için spesifik bir antiviral tedavi yoktur; yönetim tamamen destekleyicidir.
- İstirahat ve yeterli hidrasyon sağlanmalıdır.
- Karaciğer üzerinden metabolize olan ilaçlardan (örn. alkol, yüksek doz parasetamol) akut dönemde kaçınılmalıdır.
- Şiddetli kusma veya dehidratasyon gelişen vakalar hastaneye yatırılarak izlenmelidir.