Siroz ve Komplikasyonları

Siroz, kronik hasara yanıt olarak karaciğerin normal parankim dokusunun yerini geri dönüşümsüz olarak yaygın fibrozis (nedbe) ve rejeneratif nodüllerin almasıdır. Bu durum karaciğerin iki temel fonksiyonunu bozar: 1) Sentez ve detoksifikasyon yetersizliği, 2) Portal Hipertansiyon (Kanın sertleşmiş karaciğerden geçemeyip geriye göllenmesi).

Fizik Muayene İpuçları: Sarılık, kaşıntı, kolay morarma (pıhtılaşma faktörü eksikliği), östrojenin karaciğerde yıkılamamasına bağlı olarak gelişen palmar eritem (avuç içi kızarıklığı), spider anjiom (örümcek ağı şeklinde kılcal damar genişlemeleri), jinekomasti ve testiküler atrofidir. Ayrıca çomak parmak (clubbing) ve beyaz tırnaklar (Terry tırnağı) izlenebilir.

Sirozdaki portal hipertansiyon ve hipoalbuminemi sonucu karın boşluğunda sıvı birikmesidir (Asit). Karında şişlik yapan diğer nedenlerden (Örn: Tüberküloz, over kanseri, kalp yetmezliği) ayırmak için sıvıdan örnek alınır (Parasentez).

SAAG (Serum-Asit Albumin Gradyanı): Serum albumin değerinden, asit sıvısındaki albumin değeri çıkarılarak hesaplanır (Serum Alb. - Asit Alb.).

• SAAG ≥ 1.1 g/dL (Yüksek Gradyan): Sıvı, portal hipertansiyona bağlı sızmıştır. Nedeni kesinlikle Karaciğer Sirozu, Kalp Yetmezliği veya Budd-Chiari sendromudur.
• SAAG < 1.1 g/dL (Düşük Gradyan): Sıvı, periton zarının inflamasyonu veya tümör infiltrasyonu nedeniyle sızmıştır. (Peritoneal karsinomatozis, Pankreatit, Tüberküloz).

Asit Tedavisi: Tuz kısıtlaması, diüretikler (Spironolakton +/- Furosemid) ve dirençli vakalarda terapötik parasentez (sıvı boşaltma) veya TIPS işlemidir.

Karaciğerin kandan amonyağı (ve diğer nörotoksinleri) temizleyememesi sonucu beynin etkilenmesidir. Hastada uyku düzeni bozukluğu, konfüzyon, unutkanlık ve tipik fizik muayene bulgusu olan Asteriksis (Flapping tremor - ellerde kanat çırpma benzeri titreme) görülür.

Tetikleyiciler: gastrointestinal sistem (GİS) kanaması (bağırsaktaki kan protein gibidir, amonyağa dönüşür), enfeksiyonlar, kabızlık ve hipokalemidir.

Tedavi: Tetikleyicinin ortadan kaldırılması esastır. Bağırsaktaki amonyağı asitlendirerek emilimini engelleyen ve ishal yaparak atan Laktuloz (Sentetik şeker) ve bağırsak florasını baskılayan emilmeyen antibiyotikler (Rifaximin) verilir.

Portal venöz sistemdeki yüksek basınç, kanı kalbe ulaştırmak için kollateral yollar arar ve yemek borusunun altındaki venleri şişirir (Varis). Varis kanaması sirozun en ölümcül komplikasyonudur.

• Birincil (Primer) Profilaksi: Kanama henüz olmadan önce kanamayı önlemek için Non-selektif Beta Blokerler (Propranolol, Nadolol, Carvedilol) veya Endoskopik Bant Ligasyonu (varislerin lastik bantla boğulması) uygulanır.
• Akut Kanama Tedavisi: Aktif kanama varsa beta-bloker verilmez (hipotansiyonu derinleştirir). Splanknik vazokonstriksiyon yaparak kanamayı durduran IV Oktreotid veya Terlipressin başlanır ve acil endoskopik bant ligasyonu yapılır. (Siroz hastasındaki her kanamada profilaktik antibiyotik başlanması sağkalımı uzatır).