Makrositer Anemiler

Eritrositlerin ortalama hacminin (MCV) 100 fL'nin üzerinde (bazen 115-120 fL'lere kadar çıkar) olmasına makrositoz denir. Makrositer anemiler, kemik iliğindeki üretim kusurunun doğasına göre klinik ve morfolojik olarak iki dev ana gruba ayrılır: Megaloblastik ve Non-Megaloblastik anemiler.

Temel sorun DNA sentezinin bozulmasıdır. Hücre bölünemez (çekirdek olgunlaşamaz), ancak sitoplazmada RNA ve protein sentezi devam ettiği için hücre giderek devasa boyutlara ulaşır. Kemik iliğinde dev öncül hücreler (megaloblastlar) görülür.

• B12 Vitamini (Kobalamin) Eksikliği: En sık nedeni Pernisiyöz Anemi (İntrinsik Faktör eksikliği), terminal ileum hastalıkları (Crohn) veya katı vegan diyetidir. Spesifik olarak nörolojik bulgular (subakut kombine dejenerasyon) yapar.
• Folat (B9 Vitamini) Eksikliği: Yetersiz beslenme, alkolizm ve gebelikte sıktır. Nörolojik bulgu yapmaz.
• İlaçlar: DNA sentezini doğrudan bloke eden ajanlar (Metotreksat, Hidroksiüre, Azatiyoprin, 5-Florourasil, Zidovudin).

Patognomonik Periferik Yayma: Dev oval eritrositler (Makroovalositler) ve Hipersegmente Nötrofiller (çekirdeği 5 veya daha fazla loba ayrılmış nötrofiller) megaloblastik aneminin mutlak imzasındır.

DNA sentezi tamamen normaldir. Eritrositlerin büyümesinin nedeni membran lipit yapısındaki değişiklikler veya kan dolaşımına çok genç (ve doğal olarak büyük) hücrelerin çıkmasıdır. Yaymada hipersegmente nötrofil görülmez.

• Kronik Alkolizm: Alkolün kemik iliğine doğrudan toksik etkisi. (Folat eksikliği ile de birleşebilir).
• Karaciğer Hastalıkları: Eritrosit membranında kolesterol ve fosfolipid birikimi hücreyi genişletir (Hedef hücreleri / Target cells ve Spur cells görülebilir).
• Hipotiroidi (Miksödem): Metabolizmanın yavaşlaması eritrosit boyutunu artırabilir.
• Retikülositoz: Akut kanama veya hemolitik anemi sonrası kemik iliği kana bolca retikülosit pompalar. Retikülositler olgun eritrositlerden %20 daha büyük olduğu için (MCV ~105-110 fL) yalancı makrositoz yapar.
• Miyelodisplastik Sendrom (miyelodisplastik sendrom (MDS)): Özellikle yaşlı hastalarda, del(5q) gibi klonal kemik iliği hastalıkları dirençli makrositik anemi ile prezante olur.

Makrositik bir anemi ile karşılaşıldığında tanı basamakları şunlardır:

1. Periferik Yayma ve Retikülosit: Retikülosit yüksekse kanama/hemoliz düşün. Nötrofillerde hipersegmentasyon varsa Megaloblastik gruba yönel.
2. B12 ve Folat Düzeyleri: Her iki düzeye de aynı anda bakılmalıdır.
3. Kritik Ayrım (MMA ve Homosistein): B12 ve Folat düzeyleri sınırda ise metabolitlere bakılır:
   • Sadece Homosistein yüksek, MMA normal: Folat Eksikliği.
   • Hem Homosistein hem de Metilmalonik Asit (MMA) yüksek: B12 Vitamini Eksikliği.
4. Diğer Tetkikler: Vitaminler normalse; Tiroid fonksiyon testleri (tiroid stimülan hormon (TSH)), Karaciğer enzimleri ve ileri yaşta MDS şüphesi için Kemik İliği Biyopsisi istenir.