Yükleniyor…
Meyan kökü (Glycyrrhiza glabra), içerdiği biyoaktif bileşenler nedeniyle böbreklerde pre-reseptör düzeyinde kortizol inaktivasyonunu bozarak kazanılmış Görünür Mineralokortikoid Fazlalığı (Acquired Apparent Mineralocorticoid Excess - AME) tablosuna yol açar ve kan basıncını yükseltir.
Hücresel, enzimatik ve nefron fizyolojisi düzeyinde meyan kökünün hipertansiyon oluşturma mekanizması şu şekildedir:
Meyan kökünün ana etken maddesi glisirizik asit (glycyrrhizic acid) ve bunun vücuttaki aktif metaboliti olan glisiretinik asittir (glycyrrhetinic acid). Glisiretinik asit, böbrekte aldosterona duyarlı distal nefronda (ASDN: geç DCT, CNT ve toplayıcı kanallar) yoğun olarak eksprese edilen mikrozomal 11β-hidroksisteroid dehidrogenaz tip 2 (11β-HSD2) enzimini hem doğrudan (intihar substratı olarak) hem de gen ekspresyonunu azaltarak inhibe eder.
Normal fizyolojik şartlarda:
Meyan kökü tüketildiğinde 11β-HSD2 inhibe olur. Kortizol kortizona dönüştürülemez ve hücre içinde birikir. Yüksek konsantrasyondaki kortizol, ASDN hücrelerindeki MR'lara bağlanarak reseptörü masif ve uygunsuz biçimde aktive eder.
Kortizolün MR'ı aşırı aktive etmesi, nefron düzeyinde şu patofizyolojik süreçleri tetikler:
Artan sıvı hacmi ve hipertansiyon, böbreklerden renin salgılanmasını negatif geri bildirimle baskılar. Plazma Renin Aktivitesinin (PRA) düşmesi, adrenal bezden aldosteron sentezini de ikincil olarak durdurur.
Bu nedenle meyan kökü hiperaldosteronizm tablosu yaratmasına rağmen, biyokimyasal olarak aldosteron yüksekliğiyle değil "Psödo-hiperaldosteronizm" profiliyle seyreder:
Günde 50 gram gibi düşük miktarlarda meyan kökü içeren şekerlemelerin 2 hafta boyunca kronik tüketimi dahi sağlıklı bireylerde kan basıncında anlamlı yükselmeler yaratabilir. Meyan kökü ekstraktları sadece şekerlemelerde değil; aromalı çiğneme tütünlerinde, bazı sakızlarda, bitki çaylarında ve takviye edici gıdalarda da bulunabilir. Meyan kökü tüketiminin durdurulmasıyla 11β-HSD2 inhibisyonu ortadan kalkar, böbreklerde natriürez başlar ve kan basıncı ile elektrolit değerleri normale döner.