Yükleniyor…
ADPKD tedavisi son yıllarda yalnızca semptomatik yönetimden, hastalığın patofizyolojik mekanizmalarını (cAMP yolağı vb.) hedef alan hastalığı modifiye edici (disease-modifying) stratejilere doğru evrilmiştir. Güncel uluslararası kılavuzlar (örn. KDIGO 2025) doğrultusundaki uzman düzeyindeki yönetim stratejileri aşağıda özetlenmiştir.
Böbrek fonksiyonlarının korunması ve kist büyüme hızının yavaşlatılması için farmakolojik olmayan temel müdahaleler şunlardır:
Hipertansiyon, kistlerin vasküler bası yaparak lokal iskemi yaratması ve renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS)'ı aktive etmesi sonucu erken dönemde ortaya çıkar ve kardiyovasküler mortalitenin en büyük nedenidir.
Tolvaptan, ADPKD progresyonunu yavaşlattığı kanıtlanmış ilk spesifik moleküldür. Bir Vazopressin V2-reseptör (V2R) antagonisti olup, toplayıcı kanallarda hücre içi cAMP birikimini baskılayarak kist hücresi proliferasyonunu ve sıvı sekresyonunu durdurur.
cAMP sentezini baskılar. ALADIN ve DIPAK 1 çalışmalarında karaciğer kist hacminde (TLV) büyümeyi yavaşlattıkları ancak eGFR düşüşünü durdurmadıkları saptanmıştır. Sadece devasa hepatomegaliye (PLD) bağlı kitle etkisi, erken doyma ve dispnesi olan refrakter hastalarda tercih edilebilirler.
AMPK aktivatörüdür. TAME-PKD faz 2 çalışmasında güvenli görünse de GI yan etkiler fazladır ve eGFR koruyuculuğu henüz kanıtlanmamıştır. Faz 3 (IMPEDE-PKD) sürmektedir. Sadece ADPKD progresyonunu durdurmak için rutin önerilmez.
mTOR: İnsan çalışmalarında başarısız olmuş ve proteinüri yapmıştır; önerilmez. SGLT2i: Osmotik diürezin AVP'yi artırıp kist büyümesini tetikleme teorik riski vardır. Kalp yetmezliği/Diyabet endikasyonu yoksa sırf ADPKD için kullanımdan şimdilik kaçınılmalıdır.
Kronik Ağrı ve Enfeksiyon: Kist içi kanama veya enfeksiyonda lipid çözünürlüğü yüksek ajanlar (florokinolonlar) seçilir. Ağrıda asetaminofen ilk seçenektir; uzun süreli nonsteroid antiinflamatuar ilaç (NSAİİ) kullanımından nefroksisite nedeniyle kesinlikle kaçınılmalıdır. Dirençli kitle etkisinde; köpük skleroterapisi ile aspirasyon, laparoskopik fenestrasyon veya çölyak pleksus blokajı uygulanır.
Böbrek Taşı: Ürik asit ve kalsiyum oksalat kökenlidir. ADPKD anatomisi nedeniyle ESWL başarı oranları düşüktür; PCNL veya flexible üreteroskopi tercih edilir.
Transplantasyon ve Nefrektomi: son dönem böbrek yetmezliği (SDBY) aşamasında HD ve PD (fıtık riskine rağmen kontrendike değildir) uygulanabilir. Preemptif canlı donör transplantasyonu altın standarttır. Rutin yerli nefrektomi önerilmez; sadece kronik enfeksiyon, kontrolsüz kanama, tümör şüphesi veya allogreft için anatomik yer yokluğunda uygulanır.