Yükleniyor…
Pankreas Kanseri
Güncelleme: 08 Kas 2026
Amiral sayfasıÇalışma tablosu ve kılavuzlar arası fark tablosuyla, yayın metninden derinleştirildi · nişan 08 Kas 2027 tarihine kadar geçerli
Alt Başlıklar
2 kategoriTanım ve Epidemiyoloji
Ekzokrin pankreas kanserinin büyük çoğunluğu duktal epitelden köken alan pankreas duktal adenokarsinomudur (PDAC). Tümör geç belirti verir, erken mikrometastaz yapar ve yoğun bir stromayla kuşatılır; bu üç özellik hastalığın seyrini belirler.
- • Yük: ABD'de yılda 67.000'in üzerinde yeni olgu; dünyada kansere bağlı ölümlerin altıncı sırasındadır. ABD projeksiyonlarına göre 2030'a kadar ikinci sıraya yükselmesi beklenmektedir.
- • Yaş ve cinsiyet: 45 yaşından önce nadirdir, sonra hızla artar. Global Hastalık Yükü verisinde olgu sayısı erkekte 65–69, kadında 75–79 yaşta zirve yapar. Ortalama tanı yaşı 70–71'dir. Erkek/kadın oranı 1,3:1; ABD'de Siyahilerde daha sıktır. 50 yaş altı olgular artmaktadır.
- • Tanıda evre: hastaların yalnızca %15–20'si rezeke edilebilir hastalıkla gelir.
- • Sağkalım: tüm evrelerde 5 yıllık sağkalım yaklaşık %13'tür. Pankreatoduodenektomi sonrası 5 yıllık sağkalım nod negatifte %25–30, nod pozitifte yaklaşık %10'dur. SEER'de evre IA'nın 5 yıllık sağkalımı 2004'te %45 iken 2012'de %84'e çıkmıştır.
Risk Faktörleri ve Kalıtımsal Yatkınlık
Değiştirilebilir ve çevresel etkenler
2017 Global Hastalık Yükü çalışmasında pankreas kanseri ölümlerinin %21'i sigaraya, %8,9'u yüksek açlık glukozuna, %6,2'si yüksek beden kitle indeksine atfedilmiştir. Yaş en güçlü risk etkenidir.
- • Sigara: kohortlarda göreceli risk en az 1,5; aktif içicide bir prospektif çalışmada 2,5. Bırakınca risk iki yılda %48 düşer, 10–15 yılda içmeyen düzeyine iner.
- • Obezite: BKİ ≥30, BKİ <23'e göre göreceli risk 1,72 (GA %95: 1,19–2,48). Fiziksel inaktivite riski artırır.
- • Diğerleri: kronik pankreatit (nedeninden bağımsız), yoğun alkol, kırmızı et ağırlıklı beslenme, tip 2 diyabet ve Helicobacter pylori (ESMO). İlaç ve maruziyet ayrıntısı: Risk Faktörleri.
- • Yeni başlayan diyabet: olguların %25'e varan bölümünde hastalık son iki yıl içinde başlayan diyabetle haber verir; semptomsuz hastaların yaklaşık %20'sinde diyabet tanıdan ortanca 6,5 ay önce ortaya çıkar. Yeni tanılı diyabette tarama etkinliği henüz gösterilmemiştir. Ayrıntı: Diyabet ve PDAC.
Kalıtım
Pankreas kanserlerinin %10–15'i genetik nedenlere bağlanır; bilinen yatkınlık genlerinde germline patojenik varyant sıklığı %4–20 arasında bildirilmiştir. Ailesel pankreas kanseri, bilinen bir sendrom olmaksızın ailede en az bir çift birinci derece akrabanın (ebeveyn-çocuk ya da kardeş) hasta olmasıdır; yalnızca bir akraba bu tanımı karşılamaz.
| Durum | Gen / tanım | Taramaya başlama (ASGE 2022) |
|---|---|---|
| Herediter meme-over | BRCA2, BRCA1, PALB2 | 50 yaş ya da en genç hasta akrabadan 10 yıl önce |
| Ailesel pankreas kanseri | ≥2 birinci derece akraba | 50 yaş ya da 10 yıl önce |
| ATM heterozigot | 1. veya 2. derece hasta akraba ŞART | 50 yaş ya da 10 yıl önce |
| Lynch | MMR geni + 1. veya 2. derece hasta akraba ŞART | 50 yaş ya da 10 yıl önce |
| FAMMM | CDKN2A | 40 yaş ya da 10 yıl önce |
| Peutz-Jeghers | STK11; yaşam boyu risk 70 yaşa kadar %11–36 | 35 yaş ya da 10 yıl önce |
| Otozomal dominant herediter pankreatit | PRSS1; yaşam boyu risk %25–44 | 40 yaş |
Tarama yıllık EUS ve/veya manyetik rezonans görüntüleme (MRG) ile deneyimli merkezde yapılır. Ortalama riskli popülasyonda önerilmez. Ayrıntılı protokol: Tarama ve Sürveyans.
Moleküler Patogenez ve Öncül Lezyonlar
En sık öncül lezyon, 5 mm'den küçük mikroskobik pankreatik intraepitelyal neoplazidir (PanIN). KRAS mutasyonu en düşük dereceli PanIN'de başlar; CDKN2A kaybı ara derecede, TP53 ve SMAD4 inaktivasyonu yüksek derecede ya da invaziv aşamada eklenir (Şekil 1).
- • KRAS: tümörlerin %90'ından fazlasında; çoğu kodon 12'de. Fare modellerinde PanIN oluşumu ve invaziv kanserin başlaması ile sürdürülmesi için yeterlidir. Hedefe yönelik tedavi: KRAS Haritası.
- • CDKN2A/p16: yaklaşık %95. TP53: %75–85. SMAD4: yaklaşık %50 (SMAD4 sayfası).
- • DNA hasar onarımı: DDR/HRR yolaklarında değişiklik hastaların %24'ünde; beyaz ırkta germline BRCA %5–7; MSI-yüksek/dMMR yaklaşık %0,8.
- • Transkriptomik alt tipler: "bazal benzeri/skuamöz" fenotip yüksek derece, kemoterapi direnci ve kötü prognozla; "klasik" alt tip daha iyi seyirle ilişkilidir.
- • Kistik öncüller: IPMN'de GNAS, RNF43, KRAS, TP53, SMAD4; müsinöz kistik neoplazide RNF43, KRAS, TP53, SMAD4 değişiklikleri görülür. Müsinöz lezyonlar malign potansiyel taşır, müsinöz olmayanlar taşımaz.
Klinik Prezentasyon
Tümörlerin %60–70'i baş, %20–25'i gövde-kuyrukta yerleşir, kalanı bezin tamamını tutar. Baş tümörleri safra yolunu erken sıkıştırdığı için daha erken belirti verir; gövde-kuyruk tümörleri daha ileri evrede tanınır.
| Bulgu | Sıklık (seri verisi) | Not |
|---|---|---|
| Asteni | %86 | Özgül değil |
| Kilo kaybı · iştahsızlık | %85 · %83 | Kaşeksi ve ekzokrin yetmezlik birlikte |
| Epigastrik ağrı · sırt ağrısı | %71 · %49 | Çölyak pleksusa yakınlık; orta epigastrik, sırta vuran |
| Koyu idrar · sarılık | %59 · %56 | Sarılık baş tümöründe %73, gövdede %11, kuyrukta 0 (aynı seri) |
| Hepatomegali · Courvoisier | %39 · %13 | Ağrısız, ele gelen safra kesesi |
- • Ağrısız sarılık hastaların yaklaşık yarısında görülür. Birinci basamak verisinde (21.624 hasta) 60 yaş üstünde sarılığın pozitif prediktif değeri %22; diğer tekil ya da ikili yakınmalarda %3'ün altındadır.
- • Tromboz: pankreas kanserinde venöz tromboemboli prevalansı yaklaşık %25'tir; splanknik venleri de tutar. Gezici yüzeyel tromboflebit (Trousseau) ipucudur, patognomonik değildir.
- • Belirtiden tanı konmaz: tipik yakınmalarla gelen bir seride hastaların %57'sinde başka tanı çıkmıştır.
Tanı: Görüntüleme, Belirteç ve Doku
İlk adım çok fazlı, ince kesitli pankreas protokollü bilgisayarlı tomografi (BT)'dir (geç arteriyel/pankreatik ve portal venöz faz); toraks, batın ve pelvisi kapsar. Sarılıkta görüntüleme stentten önce, tedaviden en çok 4 hafta önce yapılır. Akış Şekil 2'de.
| Araç | Performans | Kullanım |
|---|---|---|
| Pankreas protokollü BT | Duyarlılık %89–97; tümör ≤2 cm'de %77 | Birinci basamak; damar ilişkisini verir |
| Transabdominal ultrasonografi (USG) | Baş-boyun ve >3 cm'de %95; gövde-kuyrukta %67, kuyrukta %27 | Sarılıkta ilk tetkik olabilir |
| MRG/MRCP | BT'de görünmeyen karaciğer metastazı %10–23 | İzoattenüan tümör (%5–17), kontrast kısıtı, kist; cerrahi öncesi karaciğer |
| EUS-İİB | Lokal hastalıkta tercih edilen doku yolu | Kemoterapi öncesi; izodens tümör, ven tutulumu |
| PET-BT | Metastazda BT'ye üstün değil (17 çalışma, 1343 hasta) | Primer tanıda önerilmez; seçilmiş evrelemede |
| ERKP | Tanısal değeri BT/MRG üzerine az | Biliyer dekompresyon gerekirse |
CA 19-9
- • Duyarlılık %70–92, özgüllük %68–92; küçük tümörde düşer. Yakınması olanda duyarlılık yaklaşık %80, özgüllük %85, PPD %72; 70.000'den fazla asemptomatik kişide PPD yalnızca %0,9. Tarama ya da tanı testi değildir.
- • Lewis-negatif fenotipte (%5–10) antijen üretilmez; yüksek tümör yükünde bile değer düşük kalır.
- • Ameliyat öncesi ≥500 IU/mL kötü prognozu gösterir ve doğrudan cerrahiye temkinle yaklaşılır. Neoadjuvan tedavi sonrası >%50 düşüş ya da normalleşme daha iyi sağkalımla ilişkilidir (17 çalışma, 2242 hasta).
Doku
Kemoterapi başlanacak hastada sitoloji ya da biyopsi gerekir ve EUS yolu perkütan BT yoluna tercih edilir. İki sonuçsuz girişimden sonra görüntüleme ve CA 19-9 malignite ile uyumluysa konsey kararıyla tedaviye başlanabilir. Metastatik hastada en kolay ulaşılan odak örneklenir. Görüntülemesi tipik, doğrudan cerrahi adayı hastada biyopsisiz cerrahi makul seçenektir.
Evreleme ve Rezektabilite
Anatomik yayılım AJCC/UICC 8. baskı ile raporlanır: T1 ≤2 cm, T2 >2–4 cm, T3 >4 cm, T4 çölyak aks, SMA ya da ortak hepatik arter tutulumu; N1 1–3, N2 ≥4 bölgesel nod. Rezeke edilmiş hastalarda ortanca sağkalım SEER'de evre IA, IB, IIA, IIB ve III için sırasıyla 38, 24, 18, 17 ve 14 aydır.
| Sınıf | Arter | Ven (SMV/PV) |
|---|---|---|
| Rezektabl | Çölyak, SMA, ortak hepatik arterle temas yok | Temas yok ya da ≤180° ve kontur düzgün |
| Sınırda rezektabl | Baş/unsinat: hepatik arterde çölyak ya da bifurkasyona uzanmayan temas; SMA ≤180°. Gövde/kuyruk: çölyak ≤180° | >180° ya da kontur düzensizliği/tromboz, ancak yeniden yapılandırılabilir; VKİ teması |
| Lokal ileri | SMA ya da çölyak >180°; baş tümöründe hepatik arter >180°; gövde/kuyrukta çölyak + aort | Yeniden yapılandırılamayan tutulum ya da oklüzyon |
| Metastatik | Karaciğer, periton, omentum, bölge dışı nod, karın dışı | Rezeksiyonun mutlak kontrendikasyonu |
IAP 2017 anatomiye iki boyut ekler: biyolojik (CA 19-9 >500 IU/mL, biyopsi ya da PET-BT ile bölgesel nod) ve koşulsal (ECOG ≥2). Kararı deneyimli merkezdeki multidisipliner konsey verir. Evreleme laparoskopisi seçici kullanılır: metastaz düşündüren belirsiz görüntüleme, gövde-kuyruk tümörü, >3 cm primer ya da CA 19-9 >1000 U/mL durumlarında düşünülür.
Cerrahi
Rezeksiyon küratif potansiyeli olan tek tedavidir. Baş/unsinat tümöründe pankreatoduodenektomi yapılır; klasik ve pilor koruyucu teknik arasında üstünlük gösterilmemiştir. Gövde-kuyrukta distal pankreatektomi, genellikle splenektomiyle; radikal antegrad modüler pankreatosplenektomi ESMO önerisidir.
- • Sonuçlar: pankreatoduodenektomi perioperatif mortalitesi çağdaş serilerde %3'ün altında (1970'lerde >%15). Distal pankreatektomide 30 günlük mortalite %1,3; total pankreatektomide %5,4. Hastane hacmi mortalite (OR 0,32) ve sağkalımla (HR 0,79) ilişkilidir.
- • Sınır: R0, tüm sınırlarda 1 mm içinde tümör olmamasıdır. En sık pozitif sınır SMA sınırıdır.
- • Damar: odaksal SMV/PV tutulumunda ven rezeksiyonu önerilir; arter rezeksiyonu mortaliteyi artırır (%11'e karşı %3,6) ve deneyimli merkezde seçilmiş olguya saklıdır.
- • Lenfadenektomi: standart yapılır, genişletilmiş yapılmaz.
- • Ameliyat öncesi biliyer drenaj: rutin önerilmez (komplikasyonu artırır). Kolanjit, neoadjuvan plan, 2 haftadan uzun gecikme ya da yüksek bilirubinde yapılır.
- • Yaş: kronolojik yaş tek başına kontrendikasyon değildir.
- • Perioperatif tromboprofilaksi önerilir (ESMO I, A).
Rezeke Edilebilir Hastalıkta Sistemik Tedavi
Rezeksiyon sonrası 6 ay adjuvan tedavi güçlü öneridir; ECOG 0–1'de modifiye FOLFIRINOX standarttır. Tedaviyi tamamlamak bağımsız olarak sağkalımla ilişkilidir: PRODIGE-24'te tümünü tamamlayanlarda 5 yıllık sağkalım %42'ye karşı %27.
- • Uygun değilse: gemsitabin + kapesitabin; kırılgan hastada tek ajan gemsitabin ya da infüzyonel 5-FU/LV. S-1 bulunabildiği ülkelerde seçenektir.
- • Adjuvan kemoradyoterapi: ESMO rutinde önermez (I, E). UpToDate pozitif sınırda ek KRT'yi önerir (Derece 2C). Kılavuzlar Arası Fark'a bakınız.
- • Neoadjuvan tedavi: yüksek düzey kanıt sınırlı. PREOPANC uzun dönemde lehte, NORPACT-1 aleyhte sonuç verdi. Büyük tümör (>2 cm) ya da şüpheli nod, belirsiz görüntüleme, belirgin semptom, çok yüksek CA 19-9 durumlarında UpToDate neoadjuvanı önerir; toplam perioperatif süre 6 aydır.
Sınırda Rezektabl ve Lokal İleri Hastalık
Akış Şekil 3'te. Sınırda rezektabl hastada R1 olasılığı yüksektir ve indüksiyon tedavisi doğrudan cerrahiye tercih edilir; meta-analizde sağkalım HR 0,61 (GA %95: 0,44–0,85). Rejim çoğunlukla 4–6 ay mFOLFIRINOX, alternatif gemsitabin + nab-paklitakseldir; bilirubini düşmeyen seçilmiş hastada FOLFOX kullanılabilir.
- • Yeniden değerlendirme: tedavi sonrası BT, tümör boyutunu ve damar tutulumunu olduğundan fazla gösterir; damar çevresi yumuşak doku kalıntı tümör anlamına gelmez. Karar görüntüleme, CA 19-9, performans ve klinik yanıtla konseyde verilir.
- • Lokal ileri: yaklaşık %20'si cerrahiye geçer; FOLFIRINOX sonrası rezeksiyon yaklaşık %30, gemsitabin + nab-paklitaksel sonrası yaklaşık %20'dir. Meta-analizde FOLFIRINOX'tan itibaren ortanca sağkalım 24 ay, rezeksiyon %26'dır (13 çalışma, 315 hasta; çoğu retrospektif).
- • Radyoterapi: LAP-07 ve CONKO-007'de KRT sağkalımı artırmadı; LAP-07'de lokal ilerlemeyi geciktirdi. Yanıtlı ancak rezeke edilemeyen hastada konsolidasyon KRT ya da SBRT seçenektir.
- • ESMO, lokal ileri hastaların konseyde 2–3 ayda bir rezektabilite açısından yeniden değerlendirilmesini önerir.
Metastatik Hastalık
Amaç palyatiftir; sistemik tedavi yakınmaları azaltır, sağkalım ve yaşam kalitesini iyileştirir. Tüm hastalarda germline ve somatik test istenir, erken palyatif bakım başlanır. Seçim Şekil 4'te.
- • Birinci basamak: ECOG 0–1 ve bilirubin <1,5×ÜSN'de mFOLFIRINOX; alternatifler gemsitabin + nab-paklitaksel, NALIRIFOX. ECOG 2'de gemsitabin + nab-paklitaksel. ECOG 3–4'te semptom odaklı bakım ya da seçilmiş hastada tek ajan.
- • BRCA/PALB2: platin bazlı tedavi; platine yanıtta ya da hastalığı stabilse PARP inhibitörü idamesi. Olaparib yalnızca germline BRCA1/2'de; POLO'da PFS arttı, OS değişmedi.
- • Hedefe yönelik: MSI-yüksek/dMMR'de pembrolizumab, NTRK'da TRK inhibitörü, RET'te selperkatinib. KRAS G12C'de adagrasib/sotorasib ve BRAF V600E'de dabrafenib + trametinib çoğunlukla ikinci basamaktadır; NRG1 füzyonunda ikinci basamakta zenocutuzumab.
- • İkinci basamak: gemsitabin bazlı tedavi sonrası FOLFIRI ya da 5-FU/LV + lipozomal irinotekan; FOLFIRINOX ya da NALIRIFOX sonrası gemsitabin + nab-paklitaksel.
- • Daraxonrasib: RAS(ON) çoklu seçici ağızdan inhibitör. Faz 3 RASolute 302'de sağkalımı anlamlı uzattı; UpToDate'in Haziran 2026 sürümünde araştırma ilacı olarak, FDA genişletilmiş erişim programıyla ulaşılabilir. Güncel ruhsat durumunu sormadan uygulamayın. Ayrıntı: İleri Tedaviler.
- • Yanıt 8–12 haftada bir klinik durum, CA 19-9 eğilimi ve görüntülemeyle değerlendirilir.
Destek Tedavi ve Palyatif Bakım
- • Biliyer tıkanıklık: endoskopik stent perkütan yoldan güvenlidir; ESMO tam kaplı kendiliğinden genişleyen metal stent önerir. Duodenal tıkanıklıkta uygun hastada endoskopik metal stent cerrahiye tercih edilir.
- • Ağrı: opioidler temeldir. Çölyak pleksus nörolizi, tercihen EUS eşliğinde, yerleşmiş ağrıda ve performansı uygun hastada kullanılır. Etki büyüklüğü sınırlıdır: 96 hastalık randomize çalışmada ilk ayda VAS farkı 0,7 puandır ve sağkalım nöroliz kolunda daha kısa bulunmuştur (102'ye karşı 151 gün; HR 1,56). Ayrıntı: Refrakter Ağrı Yönetimi.
- • Ekzokrin yetmezlik: ameliyat edilmemiş hastada da %64–100 oranında bildirilir; yağ malabsorpsiyonu lipaz salınımı normalin %10'unun altına inince belirginleşir. Kilo kaybı, steatore ve abdominal yakınmalarda pankreas enzim replasmanı verilir.
- • VTE: kemoterapi alan ileri evre hastada primer tromboprofilaksi düşünülmelidir (ESMO I, B); DMAH, apiksaban ve rivaroksaban ile randomize veri vardır. Tedavide DOAK, DMAH'a 6 ayda eşdeğer bulunmuştur (ESMO).
- • Egzersiz ve beslenme: sarkopeni ve kaşeksi riski yüksektir; egzersiz yorgunluk ve işlev kaybında önerilir. Palyatif bakımın erken başlaması klinik sonuçları iyileştirir.
İzlem ve Prognoz
Rezeksiyon sonrası düzenli izlem önerilir, ancak sağkalım üzerine etkisini gösteren yeterli kanıt yoktur (ESMO IV, B). İleri evrede ECOG ≥2, yaş >65, albumin <35 g/L, senkron ve karaciğer metastazı, metastatik odak sayısı ve yüksek CA 19-9 kötü prognozla ilişkilidir. Rezeksiyon sonrası evre, sınır durumu, diferansiyasyon, lenfatik invazyon, CA 19-9 ve sigara prognozu etkiler.
Klinik Spot Bilgiler
- • Yalnızca bir birinci derece akraba ailesel pankreas kanseri demek değildir; en az bir çift gerekir.
- • Bilinen BRCA2 taşıyıcısına ASGE aile öyküsü şartı koymaz; ATM ve Lynch'te şarttır.
- • CA 19-9 sarılıkta yalancı yükselebilir ve Lewis-negatifte hiç yükselmez. Tanı testi değildir.
- • Çift kanal işareti tanı koydurmaz; ampuller karsinomların yaklaşık yarısında ve otoimmün pankreatitte de görülür.
- • Sarılıklı hastada görüntüleme stentten önce yapılır: safra yolu dilatasyonu baş tümörünü sınırlamada işarettir (ESMO).
- • Metastatik hastada test sonucu beklenirken tedavi başlanabilir, sonuç çıkınca değiştirilir.
- • Gemsitabin + nab-paklitaksel alan hastada ikinci basamak NALIRIFOX değil, irinotekan içeren ikili rejimdir.
- • Olaparib yalnız germline BRCA'da; POLO'da OS farkı yoktur.
Mekanizma ve İşleyiş: Hareketli Şemalar
Dört soru hastanın yolunu belirler: tümör hangi genetik basamaklarla oluşur, tanı hangi sırayla konur, anatomi stratejiyi nasıl seçer, metastatik hastada rejimi ne belirler.
Çalışma Tablosu: Kanıtın Ağırlığı
Rakamlar ESMO 2023 ve UpToDate'in çalışma özetlerinden alındı, künyeler Crossref kaydından doğrulandı. Daraxonrasib makalesi UpToDate kaynakçasından alınmıştır.
| Çalışma | Tasarım · kişi | Ana bulgu | Klinikteki karşılığı |
|---|---|---|---|
| PRODIGE-24 NEJM 2018 | Faz 3 · 493; R0/R1, ECOG 0–1 | mFOLFIRINOX, gemsitabine karşı OS 54'e 36 ay, 5 yıllık OS %43'e %31 (HR 0,68); DFS 21'e 13 ay. 3–4. derece ishal %19'a %4 | Fit hastada adjuvan standart |
| ESPAC-4 Lancet 2017 | Faz 3 · 730; %60 R1, %80 N+ | Gemsitabin + kapesitabin OS 30,2'ye 27,9 ay (HR 0,81) | mFOLFIRINOX uygun değilse |
| ESPAC-3 JAMA 2010 | Faz 3 · 1088 | Gemsitabin ile 5-FU/LV benzer: 24'e 23 ay (HR 0,94) | Tek ajan seçeneği |
| APACT | Faz 3 · 866 | Birincil DFS sonlanımı karşılanmadı (19,4'e 18,8 ay; HR 0,88); uzun izlemde OS 42'ye 38 ay (HR 0,80) | Yorum farklı: Kılavuzlar Arası Fark |
| PREOPANC JCO 2022 | Faz 3 · 248; %54 rezektabl, %46 sınırda | Neoadjuvan gemsitabin-KRT: OS 16'ya 14 ay, 5 yıllık OS %21'e %7 (HR 0,73); R0 %71'e %40 | Neoadjuvanın en uzun verisi |
| NORPACT-1 Lancet GH 2024 | Faz 2 · 140; baş tümörü | Neoadjuvan mFOLFIRINOX OS 25'e 39 ay (HR 1,52; 1,00–2,33). Tedaviye uyum %79 | Rezektablda rutin neoadjuvana temkin |
| PRODIGE 4/ACCORD 11 NEJM 2011 | Faz 3 · 342; ECOG 0–1, bil <1,5×ÜSN | FOLFIRINOX OS 11,1'e 6,8 ay (HR 0,57); PFS 6,4'e 3,3 ay; ORR %32'ye %9 | Fit hastada metastatik standart |
| MPACT NEJM 2013 | Faz 3 · 861; KPS ≥70 | GnP OS 8,5'e 6,7 ay (HR 0,72); PFS 5,5'e 3,7 ay | ECOG 2 ve FOLFIRINOX'a uygun olmayan |
| NAPOLI-3 Lancet 2023 | Faz 3 · 770 | NALIRIFOX GnP'ye karşı OS 11,1'e 9,2 ay (HR 0,83); PFS 7,4'e 5,6 ay. İshal %20'ye %5 | Alternatif birinci basamak |
| POLO NEJM 2019 | Faz 3 · 154; gBRCA, ≥16 hafta platin | Olaparib PFS 7,4'e 3,8 ay (HR 0,53); OS farksız; ≥3. derece yan etki %49'a %25 | Seçilmiş idame |
| NAPOLI-1 Lancet 2016 | Faz 3 · 417 | Lipozomal irinotekan + 5-FU/LV OS 6,1'e 4,2 ay (HR 0,67) | Gemsitabin sonrası ikinci basamak |
| RASolute 302 NEJM 2026 | Faz 3 · 500; önceden tedavili | Daraxonrasib, G12 mutantta OS 13'e 7 ay (HR 0,40), PFS 7'ye 4 ay; ORR %33'e %12. ≥3. derece toksisite %44'e %58 | İlk RAS(ON) sağkalım verisi; izlem 9 ay |
Okurken Dikkat: Rakamların Arkası
Sayfanın önceki sürümü kaynak klasörüyle yan yana okununca:
- • "Gemsitabin sonrası NALIRIFOX" düzeltildi. NALIRIFOX birinci basamak rejimidir (NAPOLI-3). Gemsitabin sonrası kanıtlı seçenek 5-FU/LV + lipozomal irinotekan (NAPOLI-1) ya da FOLFIRI'dir.
- • Ailesel pankreas kanseri tanımı düzeltildi. Önceki metin bir birinci derece akrabayı yeterli sayıyordu; ESMO, UpToDate ve ASGE en az iki birinci derece akraba (bir çift) ister.
- • Tarama başlangıçları genellenemez. Önceki "40–50 yaş" ifadesi sendroma göre ayrıldı: Peutz-Jeghers 35, FAMMM ve herediter pankreatit 40, diğerleri 50.
- • Trousseau "patognomonik" değildir. UpToDate bu bulguyu hiperkoagülabiliteyi yansıtan bir ipucu olarak verir.
- • "Tanı yaşı medyan 71" kaynakta ortalamadır. Cecil ortalama 71, ClinicalKey ortalama 70 yazıyor; önceki metin bunu medyan veriyordu.
- • "Sigara riski tam 2 kat" tek rakam değildir. Kohortlarda en az 1,5, bir prospektif çalışmada aktif içicide 2,5'tir.
- • PDAC oranının paydası. ESMO tüm pankreas kanserlerinde yaklaşık %80, Cecil adenokarsinomlarda %90'ın üzerinde veriyor; ikisinin paydası aynı değil.
- • Yaşam boyu risk. UpToDate yaklaşık 1/60, Cecil 1/78 yazıyor; ikisi de ABD verisidir ve farklı yayın yıllarına aittir.
- • Daraxonrasib verisi kısa izlemlidir (ortanca 9 ay). Sayfadaki ruhsat ifadesi Haziran 2026 UpToDate sürümüne aittir.
Kılavuzlar Arası Fark
Aşağıdaki maddelerde kaynaklar farklı konuşuyor. Tercih sizin.
| Konu | ESMO 2023 | UpToDate (2026) / ASGE 2022 | Okurken |
|---|---|---|---|
| Rezektablda neoadjuvan | Klinik çalışma dışında önerilmez (II, E) | Yüksek riskli senaryolarda önerilir (2C); diğerlerinde iki yol da makul | ESMO, NORPACT-1 sonucu öncesi yazıldı; fark risk seçiminde |
| Adjuvan gemsitabin + nab-paklitaksel | APACT birincil sonlanımı karşılamadı: "adjuvanda yeri yok" | Uygun alternatif; uzun izlemde OS HR 0,80 | İkincil sonlanım okuması farklı |
| Adjuvan kemoradyoterapi | Önerilmez (I, E) | Pozitif sınırda ek KRT önerilir (2C) | R1 hastada tartışmalı |
| Çift kanal işareti | "Patognomonik bulgu" | Tanı koydurmaz; ampuller karsinomun ~%50'sinde de görülür | UpToDate'in ayırıcı verisi somut |
| Lenf nodu sayısı | ≥16 nod | En az 15 nod | Pratikte aynı hedef |
| Ameliyat öncesi drenaj eşiği | Bilirubin >250 µmol/L (yaklaşık 14,6 mg/dL) | >20 mg/dL | Eşikler aynı değil |
| PET-BT evrelemede | Seçilmişte düşünülebilir (III, B) | Rutin istemez | — |
| BRCA2'de tarama | Yüksek risk, ayrıntı yok | ASGE aile öyküsü aramaz; UpToDate akraba arar ve görüş ayrılığını belirtir | Karar aile öyküsüyle bireyselleşir |
| Peutz-Jeghers başlangıcı | — | ASGE 35; UpToDate 30–35 | — |
Kaynaklar
- Conroy T, Hammel P, Hebbar M, ve ark. FOLFIRINOX or Gemcitabine as Adjuvant Therapy for Pancreatic Cancer. N Engl J Med 2018;379(25):2395-2406
- Neoptolemos JP, Palmer DH, Ghaneh P, ve ark. Comparison of adjuvant gemcitabine and capecitabine with gemcitabine monotherapy in patients with resected pancreatic cancer (ESPAC-4). Lancet 2017;389(10073):1011-1024
- Neoptolemos JP, Stocken DD, Bassi C, ve ark. Adjuvant Chemotherapy With Fluorouracil Plus Folinic Acid vs Gemcitabine Following Pancreatic Cancer Resection. JAMA 2010;304(10):1073
- Versteijne E, van Dam JL, Suker M, ve ark. Neoadjuvant Chemoradiotherapy Versus Upfront Surgery for Resectable and Borderline Resectable Pancreatic Cancer: Long-Term Results of the Dutch Randomized PREOPANC Trial. J Clin Oncol 2022;40(11):1220-1230
- Labori KJ, Bratlie SO, Andersson B, ve ark. Neoadjuvant FOLFIRINOX versus upfront surgery for resectable pancreatic head cancer (NORPACT-1). Lancet Gastroenterol Hepatol 2024;9(3):205-217
- Conroy T, Desseigne F, Ychou M, ve ark. FOLFIRINOX versus Gemcitabine for Metastatic Pancreatic Cancer. N Engl J Med 2011;364(19):1817-1825
- Von Hoff DD, Ervin T, Arena FP, ve ark. Increased Survival in Pancreatic Cancer with nab-Paclitaxel plus Gemcitabine. N Engl J Med 2013;369(18):1691-1703
- Wainberg ZA, Melisi D, Macarulla T, ve ark. NALIRIFOX versus nab-paclitaxel and gemcitabine in treatment-naive patients with metastatic pancreatic ductal adenocarcinoma (NAPOLI 3). Lancet 2023;402(10409):1272-1281
- Golan T, Hammel P, Reni M, ve ark. Maintenance Olaparib for Germline BRCA-Mutated Metastatic Pancreatic Cancer. N Engl J Med 2019;381(4):317-327
- Wang-Gillam A, Li CP, Bodoky G, ve ark. Nanoliposomal irinotecan with fluorouracil and folinic acid in metastatic pancreatic cancer after previous gemcitabine-based therapy (NAPOLI-1). Lancet 2016;387(10018):545-557
Bu konu Pankreas kanseri kaynakçasından hazırlandı · 18 kaynak
Makaleler ve kılavuzlar (3)
- Sawhney MS, Calderwood AH, Thosani NC, ve ark. ASGE guideline on screening for pancreatic cancer in individuals with genetic susceptibility: summary and recommendations. Gastrointest Endosc 2022;95(5):817-826
- Conroy T, Pfeiffer P, Vilgrain V, ve ark. Pancreatic cancer: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up. Ann Oncol 2023;34(11):987-1002
- Kelly RJ, Bever K, Chao J, ve ark. Society for Immunotherapy of Cancer (SITC) clinical practice guideline on immunotherapy for the treatment of gastrointestinal cancer. J Immunother Cancer 2023;11(6):e006658
Kitaplar ve kitap bölümleri (2)
- Goldman L, Cooney KA, ed. Goldman-Cecil Medicine. 27. baskı. Elsevier; 2023. Bölüm: Pancreatic Cancer
- Feldman M, Friedman LS, Brandt LJ, ed. Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease. 11. baskı. Elsevier; 2020. Bölüm: Pancreatic Cancer, Cystic Pancreatic Neoplasms, and Other Nonendocrine Pancreatic Tumors
UpToDate konuları (13)
- Fernandez-del Castillo C, Singh H. Clinical presentation, diagnosis, and staging of exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 30 Nis 2026
- Gress FG. Endoscopic ultrasound in the staging of exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 6 Kas 2024
- Fernandez-del Castillo C, Jimenez RE. Epidemiology and nonfamilial risk factors for exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 20 Nis 2026
- Canto MI. Familial risk factors for pancreatic cancer and screening of high-risk patients. UpToDate; son güncelleme 30 Nis 2026
- Cardin DB, Singh H. Initial systemic therapy for metastatic exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 1 Haz 2026
- Hruban RH. Molecular pathogenesis of exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 7 Nis 2026
- Fernandez-del Castillo C, Jimenez RE. Overview of surgery in the treatment of exocrine pancreatic cancer and prognosis. UpToDate; son güncelleme 2 Haz 2026
- Singh H, Cardin DB. Second- and later-line systemic therapy for metastatic exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 10 Haz 2026
- Fernandez-del Castillo C, Jimenez RE, Murphy JE. Supportive care for locally advanced or metastatic exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 17 Ara 2025
- Mamon H, Cardin DB, Singh H, ve ark. Treatment of borderline resectable exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 25 Haz 2026
- Mamon H, Cardin DB, Singh H, ve ark. Treatment of locally advanced exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 9 Tem 2026
- Mamon H, Cardin DB, Singh H, ve ark. Treatment of resectable exocrine pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 15 Eyl 2026
- Brenner T, Duggal S, Natale J. Treatment protocols for pancreatic cancer. UpToDate; son güncelleme 4 Haz 2026