Yükleniyor…
Cushing Sendromu (CS), dokuların kronik ve uygunsuz düzeyde yüksek glukokortikoid (özellikle kortizol) fazlalığına maruz kalması sonucu ortaya çıkan multisistemik bir tablodur. En sık görülen neden, ekzojen (iyatrojenik) kullanımdır.
Obezite, PKOS, majör depresyon, kötü kontrollü DM, hamilelik ve kronik alkolizm (alkol yoksunluğu) gibi HPA aksının fizyolojik kronik aktivasyonu sonucu hafif hiperkortizolizm görülen durumlardır.
Vakaların yaklaşık %40'ında ubikuitin-spesifik proteaz 8 (USP8) geninde somatik mutasyonlar bulunur. Bu mutasyon EGFR sinyalini uyararak ACTH sentezini artırır. (MEN1, AIP, DICER1 de görülebilir).
Zona fasikülata hücrelerinde PRKACA (protein kinaz A katalitik alt birimi) somatik mutasyonları sıktır. CTNNB1 (beta-katenin) mutasyonları da saptanır.
Aberran G-protein kenetli reseptör ekspresyonu vardır. Genetik olarak ARMC5 gen mutasyonları klasiktir. (Gıda-bağımlı formda KDM1A mutasyonu).
PKA düzenleyici alt birimi olan PRKAR1A mutasyonları (Carney Kompleksi). Eşlik eden McCune-Albright formunda GNAS mutasyonu görülür.
Proksimal kas güçsüzlüğü (miyopati), fasial pletora, travma olmaksızın gelişen geniş (>1 cm) mor strialar, kolay morarma ve genç yaşta açıklanamayan osteoporoz tanı için en güçlü öngörücülerdir. Pediatrik hastalarda kilo artışıyla birlikte izlenen büyüme geriliği son derece tipiktir.
İlk adım mutlaka ekzojen glukokortikoid kullanımının dışlanmasıdır. Gebelikte artmış kortizol bağlayıcı globulin (CBG) düzeyleri tanıyı zorlaştırır. Tanı için en az iki farklı tarama testinin anormal bulunması gerekir:
Normal süpresyon sınırı <1.8 mcg/dL (50 nmol/L)'dir.
Tuzak: CYP3A4 indükleyicileri dekzametazon metabolizmasını hızlandırarak yalancı pozitifliğe; oral kontraseptifler ve gebelik ise CBG'yi artırarak yine yalancı pozitifliğe neden olabilir.
Normal üst sınırın (ULN) 3-4 katı olması güçlü bir göstergedir. CBG değişikliklerinden etkilenmez. Böbrek yetmezliğinde (CrCl <60) yalancı negatiflik, aşırı sıvı alımında (>5L) yalancı pozitiflik verebilir.
Sirkadiyen ritmin kaybını gösterir. Vardiyalı çalışanlarda ritim zaten bozuk olduğundan uygulanması yanıltıcıdır.
Bilateral İnferior Petrozal Sinüs Örneklemesi, MRG'de lezyon <6 mm ise endikedir. Merkezi/Periferik ACTH oranının bazalde ≥2 veya uyarılı ≥3 olması Cushing Hastalığını kesinleştirir. Gradient olmaması ektopik odağı gösterir.
Primer tedavi her zaman cerrahidir (CD için transsfenoidal mikrocerrahi, adrenal kaynaklılar için laparoskopik adrenalektomi). Cerrahi başarısız veya kontrendike ise medikal tedavi başlanır:
Pasireotid: SSTR5 analoğudur. İnsülin/inkretin sekresyonunu baskılamasına bağlı olarak çok yüksek oranda hiperglisemi ve diyabet yan etkisi izlenir.
Kabergolin: D2 agonistidir. Hafif persistan CD'de kullanılabilir.
Doğrudan kortizol reseptörlerini bloke eder. Feedback ortadan kalktığı için plazma ACTH ve kortizol seviyeleri tedaviyle ARTAR. Glukoz intoleransı/T2DM olan cerrahi başarısız hastalarda onaylıdır.
Uyarılar: Şiddetli hipokalemi, ödem ve endometrial kanama yapar. Gebelikte kontrendikedir. Takipleri KORTİZOL İLE DEĞİL, klinik olarak (kilo, tansiyon, glukoz) yapılmalıdır.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.