Hipopitüitarizm ve Sheehan Sendromu

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2024 Endokrinoloji Güncellemeleri referanslıdır.

Hipopitüitarizm, bir veya daha fazla hipofiz hormonunun eksikliğidir. Tüm hormonlar eksikse Panhipopitüitarizm olarak adlandırılır.

• Tümörler: En sık neden hipofiz adenomları ve bunların cerrahi/radyoterapi ile tedavisidir.
• İnfiltratif Hastalıklar: Sarkoidoz, Hemokromatozis, Histiositoz X.
• İnflamatuar: Lenfositik Hipofizit (Genellikle gebelik sonu veya postpartum görülür).
• Vasküler: Hipofizer Apopleksi ve Sheehan Sendromu.

Hipofiz yavaşça hasar alırken hormonlar genellikle belirli bir sırayla kaybolur (Mnemoni: Go Look For Adenoma):

1. GH (Büyüme Hormonu) - İlk kaybolan.
2. LH / FSH (Gonadotropinler).
3. tiroid stimülan hormon (TSH) (Tiroid Stimülan Hormon).
4. adrenokortikotropik hormon (ACTH) (Adrenokortikotropik Hormon) - Genellikle en son etkilenen ama en hayati olan.

Doğum sırasında meydana gelen şiddetli kanama ve hipotansiyon (şok) sonucu, gebelikte büyümüş olan hipofiz bezinin iskemik nekrozudur.

• Klinik İpucu 1: Doğum sonrası laktasyonun başlayamaması (Prolaktin eksikliği).
• Klinik İpucu 2: Doğumdan sonra menstrüasyonun geri dönmemesi (Gonadotropin eksikliği).
• Uzun Dönem: Yıllar içinde gelişen halsizlik, iştahsızlık ve soğuğa tahammülsüzlük (TSH ve ACTH eksikliği).

• Bazal Testler: Sabah (08:00) Kortizol, Serbest T4, TSH, FSH, LH, Testosteron/Östradiol ve IGF-1 ölçülür.
• İnsülin Tolerans Testi (ITT): GH ve ACTH eksikliği için Altın Standart dinamik testtir. İnsülinle hipoglisemi yaratılır; normal yanıt GH ve Kortizolün yükselmesidir. (⚠️ Dikkat: Koroner arter hastalığı ve epilepside kontrendikedir).
• Görüntüleme: Sella MRI. Sheehan sendromunda geç dönemde Boş Sella (Empty Sella) görüntüsü izlenebilir.

Hipopitüitarizm tedavisinde ilaçların başlanma sırası hayat kurtarıcıdır: