Hipofiz Yetmezliği: Hormon Replasman Tedavisi İlkeleri
Güncelleme: 17 Eyl 2026
Temel Yaklaşım
Hipofiz yetmezliğinde temel yaklaşım, eksik olan hedef bez hormonlarının fizyolojik dozlarda yerine konmasıdır.
Glukokortikoid Replasmanı (ACTH Yetersizliği)
- • Formülasyonlar: Hidrokortizon (15–20 mg/gün, 2-3 doza bölünerek; en yüksek doz sabah uyanırken verilmelidir) veya Prednizon/Prednisolon (2.5–5 mg/gün).
- • Stres Dozlaması Eğitimi: Hafif ateşli hastalıklarda veya küçük cerrahi işlemlerde idame doz 2-3 katına çıkarılır. Major cerrahilerde veya travmada günlük 100–150 mg IV hidrokortizon uygulanır.
- • ⚠️ HAYATİ ALTIN KURAL: Sekonder hipotiroidizm ve santral adrenal yetmezlik birlikte bulunuyorsa, Glukokortikoid tedavisi HER ZAMAN Levotiroksin tedavisinden en az 24-48 saat ÖNCE başlanmalıdır! Aksi takdirde, tiroid hormonunun metabolizmayı hızlandırması mevcut kortizol yıkımını artırarak akut adrenal krizi (şoku) tetikleyebilir.
Tiroid Hormon Replasmanı (TSH Yetersizliği)
- • İlaç: L-Tiroksin (Levotiroksin).
- • Doz Titrasyonu: Tedavi takibinde tiroid stimülan hormon (TSH) DÜZEYİ KULLANILAMAZ (çünkü TSH üretimi bozuktur). Doz titrasyonu, klinik yanıt ve serum Serbest T4 (fT4) seviyesinin referans aralığın üst-orta kısmında tutulması esasına göre yapılır.
Seks Steroid Replasmanı (LH/FSH Yetersizliği)
- • Erkeklerde: Serum testosteron düzeyini normale getirmek için transdermal testosteron jelleri veya intramüsküler testosteron enjeksiyonları (Testosteron Enantat / Undekanoat).
- • Kadınlarda (Premenopozal): Uterusu olan kadınlarda endometrial hiperplaziyi önlemek için Östrojen + Siklik Progestin kombine tedavisi; histerektomili kadınlarda izole östrojen. Postmenopozal kadınlarda replasman gerekmez.
- • Fertilite İndüksiyonu: Çocuk istemi olan erkek ve kadınlarda östrojen/testosteron tedavisi kesilerek eksojen gonadotropinler (hCG + FSH/hMG) veya pulsatif GnRH tedavisi uygulanır.
Büyüme Hormonu (GH) Replasmanı
- • Erişkin GHD vakalarında yaşam kalitesini, vücut kompozisyonunu ve kemik mineral yoğunluğunu düzeltmek için düşük doz rekombinant insan Büyüme Hormonu (rhGH) (başlangıç dozu 0.1–0.3 mg/gün) başlanır. Doz, serum IGF-1 düzeyleri yaş ve cinsiyete uygun aralıkta tutulacak şekilde aylık olarak titre edilir.