Yükleniyor…
Miksödem psikozu (MP), ilk olarak 1949 yılında Asher ve arkadaşları tarafından "miksödem çılgınlığı" (myxoedematous madness) adıyla tanımlanmış olup, uzun süre tedavi edilmemiş ve derinleşmiş hipotiroidi zemininde gelişen sekonder bir psikotik bozukluktur. Güncel DSM-5 tanı kriterlerine göre "genel tıbbi bir duruma bağlı psikotik bozukluk" kategorisinde sınıflandırılmaktadır.
MP'nin altında yatan temel düzenek, tiroid hormonu eksikliğinin beyindeki nörokimyasal ve nörometabolik homeostazı doğrudan bozmasıdır. Beyin dokusunda, özellikle amigdala ve hipokampüs gibi limbik sistem yapılarında T3 reseptörlerinin yoğunluğu nedeniyle bu bölgelerdeki hormon yokluğu gürültülü nöropsikiyatrik tablolar doğurur.
Hastalık kadınlarda erkeklere kıyasla iki kat daha sık görülmekte olup medyan tanı yaşı 42'dir.
MP tanısı alan hastaların %53'ünde daha önceden bilinen bir hipotiroidi öyküsü bulunmamaktadır. Bu nedenle, ilk kez akut psikoz atağı geçiren her hastada tiroid disfonksiyonu taraması (tiroid stimülan hormon (TSH)) yapılması hayati bir zorunluluktur.
Hipotiroidinin yavaşlatıcı doğası gereği klinikte hep depresif bulgular beklense de bu bir yanılgıdır:
Tabloya manik duygudurumu ve ajitasyon daha sık eşlik eder.
Fiziksel hipotiroidi bulguları MP vakalarında sanıldığının aksine her zaman gözle görülür düzeyde belirgin değildir:
Bulgu Veren Vakaların Dağılımı: Cilt kuruluğu (%60), periorbital veya pretibial ödem (%52) ve derin tendon reflekslerinde (DTR) gevşeme fazında gecikme (%47) en sık saptanan fiziksel objektif verilerdir.
Biyokimyasal olarak hastada son derece çarpıcı ve dramatik bir hormonal eksiklik tablosu izlenir:
Literatürdeki vakaların medyan TSH düzeyi 93 mIU/L, serbest T4 (sT4) düzeyi ise 0.2 ng/dL gibi ekstrem sınırlardadır. Olguların %75'inde etiyolojide Hashimoto yattığı için Anti-TPO pozitifliği eşlik eder.
Eksik tiroid hormonunun replasmanı ve akut semptom kontrolü için kısa süreli antipsikotik kullanımı esastır. Olguların %92'sinde antipsikotik kullanılmış olup, ortalama kullanım süresi son derece kısadır (medyan 1.8 hafta).
Kritik İlaç Ayrımı: HE'nin aksine, MP vakalarında glukokortikoid (steroid) kullanımına neredeyse hiç ihtiyaç duyulmaz ve steroidlerin MP tedavisinde yeri yoktur.
Tek değişkenli (ünivaryat) analizlerde İV Levotiroksin (LT4) veya Liotironin (T3) uygulamasının psikoz süresini daha hızlı kısalttığı (medyan 0.55 haftaya karşılık 2.0 hafta) görülse de, çok değişkenli (multivaryat) analizlerde bu durum bağımsız bir hızlandırıcı olarak doğrulanamamıştır.
KV Uyarı: İV uygulamanın aritmiler gibi ciddi kardiyovasküler riskleri olduğundan klinikte öncelikli tercih güvenli oral LT4 replasmanıdır.
Miksödem komasına ilerleme riski taşıyan bu ağır tabloya rağmen, hastaneye yatış ve doğru tedavi ile prognoz muazzamdır. Olguların %93'ü tam şifa (tam remisyon) ile iyileşir. Medyan tam iyileşme süresi yalnızca 1.93 haftadır. Çok nadir vakada (%3-4) psikoz dirençli kalabilir veya rezidüel kognitif sekeller izlenebilir.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.