Ön Hipofiz Hastalıklarına Giriş

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & Endocrine Society 2024 standartlarındadır.

Hipofiz adenomları, ön hipofiz hücrelerinden köken alan selim epitelyal tümörlerdir. İki ana kritere göre sınıflandırılırlar:

• 1. Boyuta Göre:
  • Mikroadenom: < 10 mm çap.
  • Makroadenom: ≥ 10 mm çap.
• 2. Fonksiyona Göre:
  • Fonksiyonel (Salgı Yapan): Prolaktinoma (%50), Somatotropinoma (GH), Kortikotropinoma (adrenokortikotropik hormon (ACTH)).
  • Non-fonksiyonel (Sessiz): Hormon salgılamayan, genellikle kitle etkisiyle tanı alan tümörler.

Sellan bölgedeki genişleme, çevre dokulara bası yaparak spesifik semptomlara yol açar.

• Optik Kiyazma Basısı: Klasik olarak Bitemporal Hemianopsi (her iki dış görme alanının kaybı).
• Kavernöz Sinüs İnvazyonu: III, IV, VI. kranial sinirlerin ve V. sinirin oftalmik dalının etkilenmesi sonucu oftalmopleji ve diplopi.
• Kafa İçi Basınç Artışı: Şiddetli baş ağrısı, bulantı ve kusma.

Başka bir nedenle (Örn: travma) çekilen beyin görüntülemesinde tesadüfen saptanan lezyonlardır. Yönetim protokolü şöyledir:

1. Biyokimyasal Tarama: Lezyon boyutu ne olursa olsun tüm hastalarda hormon hipersekresyonu (özellikle Prolaktin, IGF-1) ve hipopituitarizm taranmalıdır.
2. Görme Alanı Testi: Lezyon optik kiyazmaya yakınsa veya > 10 mm ise mutlaka yapılmalıdır.
3. Takip: Mikro-insidentallomalar 1-2 yıl arayla MRI ile izlenirken, makro-insidentallomalar daha yakın (6. ayda bir) takip gerektirir.

Mevcut bir adenom içine aniden kanama olması veya enfarktüs gelişmesidir.

• Klinik: Ani başlayan 'hayatımın en kötü baş ağrısı', görme kaybı, oftalmopleji ve Akut Adrenal Yetersizlik (ACTH kaybına bağlı).
• Yönetim: Acil yüksek doz IV glukokortikoid (hidrokortizon) ve gerekirse acil nöroşirürjik dekompresyon.

Altın Standart: Kontrastlı (Gadolinium) Hipofiz Dinamik MRI. Bilgisayarlı Tomografi (bilgisayarlı tomografi (BT)) sadece MRI kontrendike ise veya kemik yapıyı değerlendirmek için kullanılır.