Arka Hipofiz Bozuklukları: Diabetes İnsipidus ve SIADH

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2025 Güncel Hiponatremi Kılavuzları referanslıdır.

ADH (Vazopressin), supraoptik ve paraventriküler çekirdeklerde sentezlenip arka hipofizde depolanır. V2 reseptörleri aracılığıyla toplayıcı kanallarda Akuaporin-2 kanallarını açarak suyun geri emilimini sağlar.

ADH etkisinin azalması sonucu gelişen poliüri (bol idrar) ve polidipsi (susama) tablosudur.

• Santral DI: Hipotalamik-hipofizer hasar (travma, cerrahi, tümör) nedeniyle ADH sentez/salınım eksikliği.
• Nefrojenik DI: Böbreğin ADH'a yanıtsızlığı (Lityum kullanımı, hiperkalsemi, hipokalemi, V2 mutasyonu).

Polidipsik hastada ayrım için kullanılır:

1. Faz 1 (Dehidratasyon): Hasta susuz bırakılır. İdrar osmolalitesi artmıyorsa (idrar hala dilüe ise) DI tanısı konur.
2. Faz 2 (Desmopressin Yanıtı): Eksojen ADH (Desmopressin) verilir.
   • İdrar osmolalitesi >%50 artarsa: Santral DI.
   • İdrar osmolalitesi artmazsa: Nefrojenik DI.

Uygunsuz ADH Salınımı Sendromu, fizyolojik bir uyaran olmaksızın aşırı ADH salınımıdır.

• Etiyoloji: Akciğer hastalıkları (Küçük hücreli CA - ektopik üretim), santral sinir sistemi (SSS) hastalıkları (İnme, enfeksiyon), İlaçlar (SSRI, Karbamazepin).
• Tanı Kriterleri: Övolemik hiponatremi, idrar osmolalitesi > 100 mOsm/kg, idrar sodyumu > 40 mEq/L, normal adrenal ve tiroid fonksiyonu.

• Diabetes İnsipidus: Santral DI'da ilk seçenek Desmopressin (dDAVP)'dir. Nefrojenik DI'da ise altta yatan neden düzeltilir, Tiyazid diüretikleri ve Amilorid kullanılabilir.
• uygunsuz ADH sendromu (SIADH):
  • Sıvı Kısıtlaması: İlk basamak tedavidir (< 800-1000 mL/gün).
  • Vaptanlar (Tolvaptan): V2 reseptör antagonistleri, dirençli övolemik hiponatremide kullanılır.
  • ⚠️ Kritik Uyarı: Kronik hiponatremi düzeltilirken Osmotik Demiyelinizasyon Sendromu (Santral Pontin Miyelinozis) riskini önlemek için sodyum artış hızı < 8-10 mEq/L/gün olmalıdır.