Glikopeptitler (vankomisin ve teikoplanin) ve onların yeni nesil sentetik türevleri olan lipoglikopeptitler (dalbavansin, oritavansin, telavansin), Gram-pozitif enfeksiyonların, özellikle de metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) ve ampisiline dirençli enterokok enfeksiyonlarının tedavisinde temel taşı olan hücre duvarı sentez inhibitörleridir.
Klasik glikopeptitler, peptidoglikan öncüllerinin D-alanil-D-alanin (D-Ala-D-Ala) terminaline yüksek afinite ile hidrojen bağları kurarak bağlanır. Bu bağlanma, hücre duvarı sentezinin çapraz bağlanma aşamalarını sterik olarak engeller ve bakterisidal etki gösterir.
Direnç, hücre duvarı öncüllerinin yapısındaki aminoasit diziliminin değişmesi veya hücre duvarı yapısının kalınlaşması ile gelişir.
Glikopeptitlerin etkinlik göstergesi AUC/MIC oranıdır. MRSA tedavisinde vankomisin için hedeflenen optimal oran 400-600 aralığıdır. Günümüzde geleneksel vadi düzeyi izlemi yerine, nefrotoksisite riskini azaltmak için AUC kılavuzluğunda dozlama standarttır.
Kritik Sınır: Vankomisin AUC düzeyinin ≥600-650 mg·h/L veya vadi değerinin 15-20 mg/L üzerine çıkması böbrek hasarı riskini belirgin artırır.
Vankomisin yarı ömrü 4-6 saatken, lipoglikopeptitlerin son derece uzundur (Dalbavansin: ~346 saat). Vankomisin vücuda genişçe dağılır ancak BOS'a geçişi meninksler iltihaplı değilse düşüktür; menenjitte plazma seviyesinin %80'ine ulaşabilir. (Obezlerde dozaj gerçek vücut ağırlığına göre yapılmalıdır).
Ciddi MRSA bakteriyemisi, infektif endokardit, osteomiyelit, nekrotizan fassiit ve beta-laktam alerjisi olanlarda cerrahi profilakside IV kullanılır.
Vankomisin oral yolla sistemik dolaşıma ihmal edilebilir düzeyde geçtiğinden, sistemik enfeksiyonlarda oral KULLANILAMAZ. Ancak CDI tedavisinde, bağırsak lümeninde yüksek konsantrasyona ulaştığı için (şiddetli olgularda ilk tercih olarak) ORAL kullanılır.
Fulminan CDI (İleus Varlığında): Oral vankomisin ve IV metronidazole ek olarak, vankomisin rektal retansiyon lavmanı uygulanabilir.
Eski adıyla "Red Man Sendromu". IgE'den bağımsız, doğrudan mast hücre degranülasyonuna (histamin deşarjı) yol açmasıyla oluşan kızarıklık ve hipotansiyon tablosudur. Tedavide infüzyon yavaşlatılır ve H1/H2 antihistaminikler verilir.
Mortal seyredebilen DRESS (Eozinofili ve Sistemik Semptomların Eşlik Ettiği İlaç Reaksiyonu) tablosuna (HLA-A*32:01 alleli) ve Lineer IgA büllöz dermatozuna (LABD) neden olabilir.
Piperasilin-tazobaktamla kombine kullanımda AKİ riski sinerjistik artar. Ayrıca, vankomisin tedavisi başarısız olduğunda daptomisine geçiş sık uygulansa da; vankomisin direncine giden (hücre duvarı kalınlaşan) suşlarda daptomisine çapraz tolerans gelişebileceği akılda tutulmalıdır.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.