Yükleniyor…
Diagnostik parasentez ile elde edilen asit sıvısının sistematik olarak incelenmesi; sıvı birikiminin etiyopatojenezini ortaya koymak, portal hipertansiyonu diğer patolojilerden ayırt etmek ve mortalitesi yüksek enfeksiyöz komplikasyonları (özellikle Spontan Bakteriyel Peritonit) hızla teşhis etmek açısından altın standarttır.
Yeni gelişen (ilk kez saptanan) Evre 2 veya Evre 3 asit vakaları; karaciğer sirozu ve asiti olup herhangi bir nedenle hastaneye yatırılan tüm hastalar (semptomsuz olsalar dahi); abdominal ağrı, ateş, hepatik ensefalopati, lökositoz, akut böbrek hasarı veya gastrointestinal kanama gibi klinik dekompansasyon/bozulma bulguları gösteren hastalar.
Asit sıvısının mikrobiyolojik kültür verimini artırmak amacıyla ekim işlemi, parasentez yapıldığı an yatak başında doğrudan aerobik ve anaerobik kan kültürü şişelerine (her bir şişeye 10 mL sıvı) yapılmalıdır.
Sıvının fiziksel görünümü klinik değerlendirmede ilk tanısal ipuçlarını sağlar:
Hücre sayımı ve lökosit formülü (diferansiyel sayım), asit sıvısı analizinin en kritik basamağını oluşturur.
Spontan Bakteriyel Peritonit (SBP) tanısında referans kabul edilen kesim noktası PMN lökosit sayısının ≥ 250 hücre/mm³ (≥ 0.25 × 10⁹/L) olmasıdır. PMN sayısı ve mikrobiyolojik kültür sonuçlarına göre 4 ana tablo tanımlanır:
Tablo geniştir — yatayda kaydırarak görebilirsin.
| Klinik Tablo | Asit PMN Sayısı | Mikrobiyolojik Kültür | Antibiyotik Endikasyonu |
|---|---|---|---|
| Spontan Bakteriyel Peritonit (Klasik SBP) | ≥ 250/µL | Pozitif (tek tip / monomikrobiyal) | Evet (derhal başlanmalı) |
| Kültür-Negatif Nötrositik Asit (KNNA) | ≥ 250/µL | Negatif (üreme yok) | Evet (SBP ile aynı tedavi verilir) |
| Monomikrobiyal Non-nötrositik Bakteriyasit | < 250/µL | Pozitif (tek tip / monomikrobiyal) | Semptomatikse veya enfeksiyon bulgusu varsa Evet |
| Sekonder Bakteriyel Peritonit | ≥ 250/µL | Pozitif (çoklu / polimikrobiyal) | Evet (geniş spektrum + cerrahi) |
Travmatik parasentezde düzeltme: Kanlı parasentez vakalarında eritrosit bulaşına bağlı PMN artışını düzeltmek için, her 250 eritrosit için asit PMN sayısından 1 PMN düşülerek net nötrofil sayısı hesaplanır.
Lökosit formülünde belirgin lenfosit hâkimiyeti (> %50-70 mononükleer hücre): Peritoneal tüberküloz genellikle yüksek total lökosit sayısı ve baskın lenfosit artışı ile seyreder. Peritoneal karsinomatoz — malign asit vakalarında da lenfositik veya atipik hücresel infiltrasyon görülebilir.
Eş zamanlı alınan serum albümin değerinden asit sıvısı albümin değerinin çıkarılmasıyla hesaplanan SAAG (SAAG = Serum albümini − Asit albümini), eski "eksüda-transüda" konseptinin yerini almış olup portal hipertansiyon varlığını %97 doğrulukla gösterir.
Şema geniştir — yatayda kaydırarak görebilirsin.
[ Diagnostik Parasentez ]
│
▼
SAAG = Serum albümini − Asit albümini
│
┌────────────────────────┴────────────────────────┐
▼ ▼
SAAG ≥ 1.1 g/dL (Yüksek) SAAG < 1.1 g/dL (Düşük)
[Portal Hipertansiyon Pozitif] [Portal Hipertansiyon Negatif]
│ │
Total Protein Ölçümü Total Protein Ölçümü
│ │
┌────────────┴────────────┐ ┌─────────────┴────────────┐
▼ ▼ ▼ ▼
Protein < 2.5 g/dL Protein ≥ 2.5 g/dL Protein > 2.5 g/dL Protein düşük
• Siroz • Kardiyak asit • Peritoneal karsinomatoz • Nefrotik sendrom
• Alkolik hepatit • Budd-Chiari • Tüberküloz peritoniti • Ağır malnütrisyon
• Masif karaciğer met. • Sinüzoidal tıkanıklık • Pankreatik asitSıvı birikiminin temelinde artmış portal sinüzoidal hidrostatik basınç yatar. Bu kategoride asit total proteini etiyolojik ayrım sağlar:
Portal hipertansiyon bulunmadığını; tablonun peritoneal geçirgenlik artışı, inflamasyon veya sistemik hipoalbüminemiden kaynaklandığını gösterir:
Gerekli görülen klinik senaryolarda asit sıvısından istenen spesifik biyokimyasal tetkikler: