Yükleniyor…
Karaciğerin primer malign tümörleri, dünya genelinde kansere bağlı ölümlerin önde gelen nedenlerindendir. Olguların yaklaşık %85-90'ını Hepatosellüler Karsinom (HCC), %10-15'ini ise Kolanjiyokarsinom (CCA) oluşturur. Patogenez sıklıkla kronik inflamasyon, rejenerasyon ve biriken epigenetik/genetik mutasyonlar (TP53, CTNNB1, TERT promoter mutasyonları) zinciridir.
Siroz Bağımlı Yolak: Herhangi bir etyolojiye bağlı gelişen siroz (HBV, HCV, Alkolik Karaciğer Hastalığı, MASH/NASH) en güçlü predispozan faktördür.
Siroz Bağımsız Yolak: Kronik HBV enfeksiyonu (entegre DNA üzerinden mutajenik etki) ve aflatoksin B1 maruziyeti (TP53 kodon 249 mutasyonu), siroz gelişmeden de direkt HCC'ye yol açabilir.
Safra kanalı epitelinden (kolanjiyosit) köken alır. En önemli risk faktörleri Primer Sklerozan Kolanjit (PSK), koledok kistleri (Todani Sınıflandırması), intrahepatik nefrolitiazis ve kronik karaciğer kelebeği (Clonorchis sinensis, Opisthorchis viverrini) enfeksiyonlarıdır.
Lokalizasyon: Anatomik olarak intrahepatik, perihiler (Klatskin tümörleri) ve distal olmak üzere üçe ayrılır.
HCC, histopatolojik konfirmasyon (biyopsi) zorunluluğu olmadan, yüksek riskli hasta popülasyonunda yalnızca dinamik kontrastlı görüntüleme bulgularıyla kesin tanı konulabilen nadir solid tümörlerdendir.
Siroz hastalarında ve yüksek riskli kronik HBV taşıyıcılarında 6 ayda bir Karaciğer Ultrasonografisi (ultrasonografi (USG)) ± Alfa-Fetoprotein (AFP) bakılmalıdır. Tarama aralığının 6 ay olarak belirlenmesinin nedeni, HCC tümör ikilenme zamanının (doubling time) ortalama 4-6 ay olmasıdır.
Sirozlu veya kronik HBV'li bir hastada dinamik bilgisayarlı tomografi (BT) veya MR'da saptanan nodülde Arteriyel Fazda Hiperkontrastlanma (Wash-in) ve arkasından gelen Portal Venöz/Geç Fazda Kontrast Çekilmesi (Wash-out) patognomoniktir. Çevresel kapsül kontrastlanması ve nodül büyüme hızı diğer majör kriterlerdir.
LI-RADS 5: Kesin HCC anlamını taşır ve bu aşamada hastaya doğrudan tedavi planlanır, biyopsi endikasyonu yoktur.
HCC yönetiminde TNM evrelemesi yetersiz kalır; çünkü prognozu ve tedavi seçimini belirleyen şey yalnızca tümör yükü değil, aynı zamanda karaciğerin fonksiyonel rezervi (Child-Pugh Skoru) ve hastanın performans statüsüdür (ECOG). Bu amaçla evrensel olarak BCLC algoritması kullanılır.
Genç hastalarda (20-30 yaş) görülür. Klasik HCC'nin aksine siroz zemininde GELİŞMEZ, HBV/HCV ile ilişkisizdir ve AFP düzeyleri genellikle NORMALDİR. Histolojisinde lameller kollajen bantlar ile çevrili onkositik hepatositler izlenir. BT/MR'da santral skar (FNH ile karışabilir) gösterir, prognozu sirotik HCC'ye göre daha iyidir.
HCC takibinde ve taramasında spesifik marker AFP (Alfa-Fetoprotein) iken; Kolanjiyokarsinom (CCA) şüphesinde pankreatobiliyer sistem malignitelerinde de yükselen CA 19-9 ve CEA takip edilir. PSK hastasında ani CA 19-9 yükselişi kolanjokarsinom transformasyonunu düşündürmelidir.
HCC cerrahi rezeksiyona veya transplantasyona uygun olan potansiyel kür hastalarında, tümörün iğne traktı boyunca yayılım (tumor seeding) riski ve sirotik zemindeki koagülopati/trombositopeniye bağlı kanama riski nedeniyle tanısal amaçlı rutin olarak önerilmez. Tanı LI-RADS kriterlerine göre non-invaziv konulmalıdır.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.