TIPS Hasta Seçimi: Endikasyonlar, Adaylık Kriterleri ve Kontrendikasyonlar

Güncelleme: 10 Eyl 2026

🎯 1. Temel Endikasyonlar (TIPS Adaylığı Durumları)

Siroza bağlı dirençli (refrakter) asit, hepatik hidrotoraks ve portal hipertansiyon komplikasyonlarının yönetiminde TIPS (Transjuguler İntrahepatik Portosistemik Şant) uygulanması, dikkatli bir hasta seçim sürecine (patient selection) dayanmaktadır. TIPS işlemi öncesinde hastaların ekokardiyografi ile kardiyak fonksiyonlar açısından değerlendirilmesi, hepatik ensefalopati (HE) yönünden incelenmesi ve karaciğer rezervinin belirlenmesi zorunludur.

Kaynaklar doğrultusunda TIPS adaylığı kriterleri, hasta seçim parametreleri ve kontrendikasyonlar şu şekildedir:

• Dirençli (Refrakter) ve Tekrarlayan Asit: Diyetle sodyum kısıtlaması ve diüretik tedavisine yanıt vermeyen (diüretik-dirençli) veya diüretik komplikasyonları nedeniyle ilaç dozunun artırılamadığı (diüretik-toleranssız) ve sık (örneğin ayda 2'den fazla veya her 2–4 haftada bir) geniş hacimli parasentez gerektiren hastalar.
• Hepatik Hidrotoraks: Tıbbi tedaviye direnç gösteren ve dispne/hipoksemi nedeniyle tekrarlayan torasentez gerektiren durumlarda.
• Varis Kanamaları: Akut varis kanamalarının tedavisi ve nükslerin önlenmesi.

✅ 2. Uygun Hasta Seçim Kriterleri (İdeal Aday Özellikleri)

Karaciğer Rezervinin Korunmuş Olması

• MELD Skoru: MELD skorunun < 18–19 olması önerilir; MELD skoru > 18–19 olan hastalarda TIPS sonrası mortalite riski yüksektir.
• Child-Turcotte-Pugh (CTP) Skoru: CTP skorunun ≤ 11 olması gereklidir.
• Serum Bilirubin Düzeyi: Total bilirubin seviyesinin ≤ 3 mg/dL (bazı kaynaklarda < 4.5 mg/dL) olması beklenir.

Kardiyovasküler Yeterlilik, Yaş ve Trombosit

Kardiyovasküler Yeterlilik: Şant sonrasında sistemik venöz dönüş artacağı için işlem öncesi transtorasik ekokardiyogram ile sol/sağ ventrikül fonksiyonları incelenmelidir. Sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun (EF) > %50 olması şarttır.

Yaş ve Trombosit Parametreleri: Yaşın < 70 olması ve trombosit sayısının ≥ 75 × 10⁹/L olması ideal adaylık için belirtilen eşik değerler arasındadır.

⛔ 3. Kontrendikasyonlar (TIPS Uygulanmaması Gereken Durumlar)

TIPS uygulanmasının kesin veya göreceli olarak kontrendike olduğu klinik durumlar şunlardır:

• Kardiyovasküler Bozukluklar: Kongestif kalp yetmezliği, sol ventrikül ejeksiyon fraksiyonunun < %50 olması, ağır diyastolik veya kapak disfonksiyonu ve sağ ventrikül sistolik basıncının > 50 mmHg olması veya ağır pulmoner hipertansiyon.
• İleri Karaciğer Yetmezliği: MELD skorunun > 18–19, Child-Pugh skorunun > 11 veya serum bilirubin düzeyinin > 3–4.5 mg/dL olması.
• Nöro-Psikiyatrik Durum: Kontrolsüz, kronik veya Evre 2'nin üzerinde aktif/tekrarlayan Hepatik Ensefalopati (HE) varlığı.
• Enfeksiyon ve Sepsis: Aktif sepsis veya kontrol altına alınamamış sistemik enfeksiyonlar.
• Diğer Organ ve Yapısal Bozukluklar: İlerleyici böbrek yetmezliği, intrahepatik maligniteler (tümörün vasküler yayılım riski nedeniyle) ve portal ven trombozu.