Yükleniyor…
Brucella cinsi bakteriler; küçük (0.5–0.7 µm × 0.6–1.5 µm), sporsuz, kapsülsüz, hareketsiz, asidofilik ve aerobik Gram-negatif kokobasillerdir. Katalaz pozitif; oksidaz, üreaz ve H₂S üretimi suşa göre değişkenlik gösterir. Üremek için kan veya serum ilave edilmiş kompleks besiyerlerine ihtiyaç duyarlar.
Akdeniz havzası, Orta Doğu, Orta Asya, Çin, Hindistan alt kıtası, Sahra Altı Afrika ve Latin Amerika'da ciddi bir halk sağlığı problemi olmaya devam etmektedir.
Pastörize edilmemiş süt, peynir, dondurma, tereyağı veya iyi pişmemiş et tüketimi.
Enfekte hayvanların plasenta, uterus sıvıları, kan, idrar veya abortus materyali ile bütünlüğü bozulmuş cilt/mukoza teması. Veterinerler, besiciler, mezbaha işçileri ve kasaplar risk altındadır.
Laboratuvar çalışanlarında kültür manipülasyonu sırasında aerosol inhalasyonu veya enfekte hayvan barınaklarındaki havanın solunması.
Anne sütü, cinsel temas, perinatal geçiş, kan transfüzyonu ve kemik iliği transplantasyonu yoluyla bildirilmiştir.
Brucella, klasik endotoksinler, ekzotoksinler, kapsül veya sitolizinler gibi klasik virülans faktörlerinden yoksundur. Patojenitesi, makrofajlar ve dendritik hücreler içinde hayatta kalma ve replike olma yeteneğine dayanır.
Hücre içine alınan bakteri, Brucella-containing vacuole (BCV) içine hapsedilir. Endozomal olgunlaşmayla asitlenen vakuol, lizozom füzyonunu kısmen engelleyerek endozomal BCV (eBCV) oluşturur. Asitlenme replikasyonu geçici durdurur ama hayatta kalmayı sağlar.
eBCV içindeki asitlik ve besin kısıtlılığı VirB operonunu (T4SS) indükler. T4SS efektörleri vakuolün endoplazmik retikulum (ER) membranlarıyla birleşerek replikatif BCV (rBCV) oluşmasını sağlar.
48–72 saatlik yoğun replikasyon sonrası rBCV'ler aBCV yapılarına dönüşür. Bakteri MVB/BNIP3L aracılı egresyonla konak membranlarına sarılı olarak dışarı salınır — ekstrasellüler antikorlardan korunmayı sağlar.
Nonspesifik ve değişken klinik tablosu nedeniyle bruselloz, enfeksiyon hastalıklarında “büyük taklitçi” (great imitator) olarak adlandırılır. Süreye göre: subklinik (asemptomatik seropozitiflik), akut (<8 hafta), subakut (8–52 hafta) ve kronik (>1 yıl).
| Semptom / Bulgu | Sıklık | Laboratuvar Bulgusu | Sıklık |
|---|---|---|---|
| Artralji | %80 | ALT yüksekliği | %33 |
| Ateş | %76 | Anemi | %27 |
| Gece terlemesi (karakteristik küf kokusu) | %72 | Rölatif lenfositoz | %24 |
| Halsizlik / Malaise | %68 | Trombositopeni | %12 |
| Hepatomegali | %50 | Lökopeni | %9 |
| Splenomegali | %29 | Lökositoz | %8 |
| Lenfadenopati | Değişken | Pansitopeni | <%1 |
Ateş dalgalı (undulant) karakterde; gün içinde yükseler, geceleri bol terlemeyle düşer. Myalji, iştahsızlık, belirgin kilo kaybı, baş ağrısı ve depresyon sıklıkla eşlik eder.
Brucella retiküloendotelyal sisteme (karaciğer, dalak, kemik iliği, lenf düğümleri) afinite gösterdiğinden her organ sistemini tutabilir. Fokal tutulum sıklığı serilerde %6–92 arasında değişir, genellikle yaklaşık %30’dur. Mortalite düşüktür: UpToDate epidemiyoloji konusunda <%0,5, tedavi konusunda uygun tedaviyle <%1.
Nispeten nadir ama bruselloz mortalitesinin en önemli nedenidir. En sık önceden hasarlı aort kapağı tutulur; hızlı kapak harabiyeti ve ağır kalp yetmezliğine yol açar. Çoğu hastada antibiyotik + cerrahi gerekir; tüm hastalarda cerrahi konsültasyon istenir.
Direkt invazyon veya immün-aracılı vaskülit. Klinik: akut/kronik menenjit, meningoensefalit, myelit, polinöropati, radikülopati.
Kranial nöropati: En sık 6. (N. abducens → diplopi) ve 8. (N. vestibulocochlearis → işitme kaybı). beyin omurilik sıvısı (BOS): lenfositik pleositoz, yüksek protein, düşük glukoz → Tbc menenjitle karışabilir.
Erkeklerde epididimoorşit (± prostat apsesi). Gebelikte spontan abortus, intrauterin ölüm, erken doğum ve konjenital bruselloz riski artar. Eritritol hayvanlarda plasentaya yönelimi açıklar; insan plasentasında düşüktür ya da yoktur (Mandell).
Kan, kemik iliği, asit sıvısı veya biyopsi materyalinden izolasyon kesin tanı koydurur. Kemik iliği kültürü kandan daha duyarlıdır (bir çalışmada %92). Otomatik sistemlerde çoğu izolat bir haftada ürer, iki haftadan uzun bekletmek gerekmez; bifazik yöntemde altı hafta gerekir. Laboratuvar personeli BSL-3 gerekliliği açısından mutlaka uyarılmalıdır.
Bruselloz tedavisinin temel ilkeleri: intrasellüler asidik vakuola nüfuz edebilen ajanlar seçmek, monoterapi uygulamamak (yüksek relaps oranı) ve fokal tutuluma göre tedavi süresini uzatmak.
Doksisiklin 100 mg PO günde 2× (6 hafta)
+ Streptomisin 1 g IM günde 1× (ilk 14–21 gün; <65 kg için 15 mg/kg)
Alternatif aminoglikozid: Gentamisin 5 mg/kg IV/IM günde 1× (ilk 7–10 gün)
Relaps oranı ~%6.7 (tamamen oral rejime karşı %18.2)
Doksisiklin 100 mg PO günde 2×
+ Rifampisin 600–900 mg PO günde 1×
Aminoglikozid kontrendike olduğunda veya pratik olmadığında tercih edilir.
Doksisiklin 100 mg PO bid (≥12 hafta) + Rifampisin 600–900 mg PO qd (≥12 hafta) + Streptomisin 1 g IM qd (ilk 14–21 gün) veya Gentamisin 5 mg/kg IV (ilk 7–14 gün). Kliniğe göre 3–6 aya kadar uzatılabilir.
Seftriaksiyon 2 g IV günde 2× (en az ilk 1 ay) + Doksisiklin 100 mg PO bid (3–6 ay) + Rifampisin 600–900 mg PO qd (3–6 ay). BOS ve klinik bulgular tamamen normale dönene kadar sürdürülür.
Kortikosteroid: Rutin kullanım önerilmez; iritis, papilödem, miyelopati, polinöropati, radikülopati, ensefalit veya kranyal sinir felci varlığında uygun olabilir.
Enfeksiyon hastalıkları + kardiyoloji + kalp damar cerrahisi ortak kararı zorunludur. Aminoglikozid (Streptomisin veya Gentamisin; ilk 1 ay) + Rifampisin + Doksisiklin (≥12 hafta; kapak durumuna göre 4–6 aya kadar uzatılabilir). Seftriaksiyon aminoglikozid yerine eklenebilir.
Doksisiklin (teratojenik) ve aminoglikozidler kontrendike. Tedavi spontan abortus riskini belirgin azaltır.
Doksisiklin <8 yaşta kontrendike (diş enamel hipoplazisi). TMP-SMX + Rifampisin (6 hafta) veya TMP-SMX (6 hafta) + Gentamisin (ilk 7–10 gün).
Karaciğer yetmezliği: Rifampisinden kaçın → Doksisiklin + Aminoglikozid veya Florokinolon.
Böbrek yetmezliği: Aminoglikozidlerden kaçın → Doksisiklin + Rifampisin.
Tedavi sonlandırma kararı tamamen klinik iyileşmeye dayanmalıdır; rutin serolojik testlerin (özellikle STA) takip rolü sınırlıdır — düşük titreler eradikasyon sonrası yıllarca pozitif kalabilir. Antikor titrelerinde düşüş olmaması veya tekrar yükselmesi fokal odak ya da relapsı düşündürür; bu durumda Brucellacapt, Coombs veya ELISA IgG klinikle korele edilmelidir.
Genellikle tedavi tamamlandıktan sonra ilk 6 ay içinde görülür (nadiren 12 ay). Dirençli suş gelişiminden değil, konak makrofajları içindeki bakterilerin tam eradike edilememesinden kaynaklanır. İlk kombine rejim (genellikle daha uzun süre) başarıyla tekrar uygulanabilir.
Tedaviye başlarken maruziyetin canlı zayıflatılmış B. abortus RB51 aşı suşuna olup olmadığı sorgulanmalıdır; bu suş Rifampisine doğal dirençlidir. Bu durumda Doksisiklin + TMP-SMX kombinasyonu tercih edilmelidir.
Bu branşla ilgili çıkmış tüm YDUS soruları ve çözümlü vaka analizleri Premium abonelere özel.