Candidozyma auris (Candida auris)

Neden yeni ad?

• • Taksonomik revizyonla tür, C. haemulonii kompleksi üyeleriyle birlikte Candidozyma cinsine taşındı (Santana 2026). Ad değişikliği sürveyansı ve laboratuvar raporlamasını karıştırabiliyor; standart adlandırmanın benimsenmesi kontrolün parçası sayılıyor (Salmanton-García 2026).

• • Kandidemi mortalitesi ortalama ~%30; bölgeye ve hastaya göre değişiyor. Bir meta-analizde Avrupa’da %20, Asya’da %44 (Salmanton-García 2026).
• • Diğer Candida türleriyle karşılaştırma: ABD’de 83 C. auris ve 113 diğer tür kan dolaşımı enfeksiyonunu karşılaştıran çalışmada genel mortalite benzerdi, mikrobiyolojik nüks C. auris’te daha sıktı. Sürekli fungemi de C. auris’te daha sık bildiriliyor (Salmanton-García 2026).
• • İlk çok kıtalı seri (Pakistan, Hindistan, Güney Afrika, Venezuela; 2012–2015): hastaların %61’inde kan dolaşımı enfeksiyonu, %59’unda ölüm; yatıştan enfeksiyona ortanca 19 gün (Lockhart 2017).
• • Diyabet: 43 çalışmalık meta-analizde kanıtlanmış C. auris enfeksiyonlu hastaların %36’sı diyabetikti; diyabet sıklığı C. auris dışı hastalara göre yüksekti (OR 1,40). Diyabetik grupta düzeltilmemiş tüm nedenli mortalite %57 (Vaez 2026).
• • Salgını büyütenler: yoğun bakım maruziyeti, antimikrobiyal baskı ve COVID-19 döneminde sağlık sistemine binen yük (Salmanton-García 2026).

Risk etkenleri

• • Hastaneyle ilişkili: santral venöz kateter, yoğun bakım yatışı, mekanik ventilasyon, yakın cerrahi, geniş spektrumlu antibiyotik ve antifungal maruziyeti, uzun süreli bakım kurumunda kalış.
• • Konak: diyabet; diyabetik hastalarda en sık eşlik edenler kronik böbrek hastalığı, hipertansiyon ve solunum hastalığı (Vaez 2026).
• • İlk seride hastaların %73’ünde santral kateter, %51’inde yakın cerrahi vardı; %41’i C. auris izole edildiğinde zaten sistemik antifungal alıyordu (Lockhart 2017).

Klinik tablolar

• • Kandidemi en sık invaziv form; sürekli fungemi ve nüks diğer türlerden daha sık.
• • Cihazla ilişkili enfeksiyon, yara ve cerrahi alan enfeksiyonu, otit; idrarda üreme çoğu kez kolonizasyondur.
• • Merkezi sinir sistemi: nadir ama ağır. Ateş, baş ağrısı, bilinç değişikliği, fokal defisit ya da hidrosefali; beyin omurilik sıvısı (BOS)’ta pleositoz, protein artışı ve düşük glukoz. Nöroşirürjik cihazlar riski belirgin artırıyor (Jelkin 2026).
• • Ayrıntılı klinik tablo: Klinik Prezentasyon.

Doğru tanımlama

• • MALDI-TOF güncel kütüphaneyle güvenilir (Bruker Biotyper CA sistem kütüphanesi, VITEK MS IVD v3.2).
• • Moleküler: 28S rDNA D1-D2 bölgesi ya da ITS dizilemesi; salgın araştırmasında tüm genom dizilemesi (Chowdhary 2026).
• • MALDI-TOF erişimi sınırlıysa izolat bölgesel ya da ulusal referans laboratuvarına gönderilmeli (Salmanton-García 2026).

Kolonizasyon taraması

• • Örnek yeri: salgın araştırmaları aksilla ve kasığı en tutarlı kolonizasyon yeri olarak tanımladı; ancak yeni bir çalışmada el + burun bileşik örneği hem kültürde hem PCR’da daha yüksek ve tutarlı pozitiflik verdi (Salmanton-García 2026).
• • PCR kültürden daha duyarlı ve hızlı; temaslı taramasında sonucu öne çeker.
• • Kim taranır? Temaslılar, salgın ünitesindeki hastalar, endemik bölgelerden ya da uzun süreli bakım kurumlarından transfer edilenler. Olgu görülmeyen bölgelerde rutin kabul taramasının ne zaman başlatılacağı belirsiz.
• • Sık yapılan hatalar: “temizlenme kültürleri”nin aşırı kullanımı ve önlemlerin erken bırakılması (Salmanton-García 2026).

İlkeler

• • İlk seçenek ekinokandin (kaspofungin, mikafungin, anidulafungin); direnç tedavi sırasında gelişebildiği için kültür ve duyarlılık takibi gerekir (Ji 2026).
• • Flukonazol ampirik olarak kullanılmaz: izolatların büyük çoğunluğu dirençli.
• • Lipozomal amfoterisin B ekinokandine yanıtsızlık, direnç ya da MSS tutulumunda; EUCAST’in artırılmış doz tanımı 5 mg/kg/gün.
• • Kaynak kontrolü: santral venöz kateter ve enfekte cihaz çıkarılır; kan kültürü negatifleşene kadar tekrarlanır.
• • MSS enfeksiyonu: derlenen olgularda en sık lipozomal amfoterisin B, çoğunlukla flukitozin ya da ekinokandinle birlikte kullanıldı. Ekinokandin monoterapisi MSS’ye zayıf geçiş nedeniyle güvenilmezdi. 8 hasta az sekelle iyileşti, 4’ünde ciddi morbidite ya da ölüm oldu; cihaz yönetimi kritik (Jelkin 2026).

Kurum düzeyinde

• • Temas önlemleri ve tek kişilik oda kolonize ya da enfekte her hastada.
• • Yüzey dezenfeksiyonu: kuaterner amonyum bazlı ürünler yetersiz kalıyor; klor bazlı sporosidal ajanlar, perasetik asit ve hidrojen peroksit güvenilir etkili. Organik yük etkinliği azalttığı için önce mekanik temizlik yapılmalı; CDC yalnızca bu amaçla onaylı biyosidlerin kullanılmasını öneriyor (Erganis 2026).
• • Cihazlar: mümkünse hastaya özel; paylaşılanlar her hastadan sonra dezenfekte edilmeli; invaziv cihazların süresi kısaltılmalı.
• • Transfer ve iletişim: hastanın durumu kayıtta işaretlenmeli ve transferde karşı kuruma bildirilmeli (Salmanton-García 2026).

Deri yükünü azaltma

• • Sistematik derlemede klorheksidin glukonat (CHG) bazlı yöntemler, povidon-iyot, hidrojen peroksit, oktenidin gibi diğer antiseptikler ve çeşitli antifungal bileşikler incelendi; çalışmaların çoğu laboratuvar ve hayvan çalışmasıydı, klinik çalışma sayısı 7 idi (Du 2026).
• • Laboratuvarda %2 CHG, CHG + %70 izopropanol ve %10 povidon-iyot güçlü yük azalması sağladı; ancak klinikte kalıcı dekolonizasyon kanıtlanmış değil.
• • Ayrıntı: Deri Dekolonizasyonu.

• • Yeni adı Candidozyma auris; raporda eski adla birlikte görebilirsin.
• • Bağırsağı değil deriyi kolonize eder; kolonize hastaların %20–25’ine kadarında invaziv enfeksiyon.
• • Biyokimyasal sistem “C. haemulonii” derse C. auris’i düşün; doğrulama MALDI-TOF ya da dizilemeyle.
• • Flukonazol direnci kural; amfoterisin B direnci %30–40’a kadar; ekinokandin direnci nadir ama tedavi altında gelişebilir.
• • İlk seçenek ekinokandin; yanıtsızlıkta lipozomal amfoterisin B 5 mg/kg/gün.
• • MSS enfeksiyonunda ekinokandin monoterapisi yetersiz; cihazı çıkar.
• • Yüzeyde kuaterner amonyum değil, klor bazlı ya da onaylı sporosidal ajan.
• • Kandidemi mortalitesi ortalama ~%30.

• • ReSTORE rakamları kaynaklarda iki farklı biçimde geçiyor. Klasördeki senaryo çerçevesi derlemesi (Ji 2026) 14. gün kürü %56,5’e karşı %57,3, ölümü %25,2 olarak veriyor ve bunu ReSTORE’a (2023) bağlıyor. Bu rakamlar, Çin uzatma kohortunu da içeren 2025 birleşik analizine ait. Lancet 2023 özeti 199 hastada %59’a karşı %61 kür ve %24’e karşı %21 ölüm bildiriyor. Sonuç (eşdeğerlik) değişmiyor, ama hangi rakamın hangi kohorta ait olduğu karışmış.
• • ReSTORE bir C. auris çalışması değil. Rezafungin genel kandidemi ve invaziv kandidiyazda sınandı; C. auris için ayrı etkinlik verisi sınırlı.
• • Mortalite rakamlarının paydası farklı. “~%30 kandidemi mortalitesi” bölgelere göre derlenmiş ortalama; Lockhart’taki %59 ilk ve ağır olgulardan oluşan erken bir seri; Vaez’deki %57 diyabetik hastalarda düzeltilmemiş tüm nedenli ölüm. Bu sayılar birbirinin yerine kullanılamaz.
• • Amfoterisin B’nin “%30–40 direnç” oranı yöntem ve kladdan etkileniyor. EUCAST yabani tipin tamamını artırılmış dozla duyarlı sayıyor ve ticari testler arasında MİK farkı uyarısı yapıyor; direnç oranları testten ve kullanılan eşikten etkilenir.
• • Fosmanogepiks verisi 9 hasta. Tek kollu, açık etiketli ve tek ülkeden; umut verici ama karşılaştırmalı değil.
• • Deri dekolonizasyonunun klinik kanıtı zayıf. Güçlü yük azalması laboratuvar koşullarında gösterildi; klinik çalışmalar az ve kalıcı dekolonizasyon gösterilmedi.
• • Kaynak dışı bırakılanlar. Klasördeki 1,3-β-D-glukan PDF’i okunamadı; içeriği sayfaya girmedi. Ellajik asit ve stres kinaz yolakları gibi deneysel ve preklinik çalışmalar klinik öneri üretmediği için sayfaya alınmadı.